نامهرباني با يار مهربان؟!!
برای چاپ و نشر کتب در بخش گردشگري و هتلداري چاره‌اي اساسي بينديشید
هرساله با برگزاري نمايشگاه بين‌‌المللي كتاب تهران كه بزرگترين رويداد فرهنگي حوزه چاپ و نشر کشور ماست، بازار بحث وگفتگو پيرامون كتاب و حواشي آن در ميان اهل كتاب و كتاب‌خوان‌ها داغ‌داغ‌تر مي‌شود و مجالي دست مي‌دهد تا به ياد اين يار مهربان بيفتيم و كمي موشكافانه‌تر به اين وسيله ارتباطي، ضعف وكمبودهاي حوزه چاپ و نشر و حق و حقوقی كه براي پديدآورندگان و دست‌اندركاران اين محصول فرهنگي ايجاد مي‌شودو.... بپردازيم. بهانه اين گزارش نيز فرصتي بود كه از اين بابت برايمان حاصل شد.
آموزگار دائمي خود را فراموش نكنيم
كتاب از نخستين وسايل ارتباطي بود كه بشر توانست براي انتقال افكار، انديشه‌ها، معلومات و تجربيات خود از آن استفاده كند و به جرات مي‌توان گفت با وجود تمامي پيشرفت‌هاي حوزه ارتباطي هنوز يكي از ابزارهاي موثر، مطمئن و قابل استناد در حوزه آموزش به شمار مي‌رود.
اهميت وظيفه آموزشي اين وسيله ارتباطي به‌حدي است كه بعضي از جامعه‌شناسان نقش «آموزش موازي» يا «آموزش دايمي» را براي آن قايل هستند. جامعه‌شناسان معتقدند كه اين وسيله ارتباطي با پخش اطلاعات و معلومات جديد به موازات كوشش معلمان و استادان، وظيفه آموزشي انجام مي‌دهد و دانستني‌هاي علمي، فرهنگي و اجتماعي دانش‌آموزان و دانشجويان را تكميل مي‌كند. به‌اين ترتيب براي آموزش بسياري از رشته‌هاي علمي به معلمان و استادان كمك مي‌كنند به همراه مدارس، دانشگاه‌ها نقش آموزش دايمي خود را دنبال مي‌كند.
البته وظيفه آموزشي كتاب بويژه «كتب تخصصي و دانشگاهي» به دوران تحصيل افراد محدود نمي‌شود. كتاب با مزيت‌هايي كه دارد مي‌تواند حلقه اتصال بين كارشناسان و نيروهاي فارغ‌التحصيل از مدارس و دانشگاه‌ها كه وارد بازار كار شده‌اند مستحكم و پايدار نگه‌دارد.
علاوه براين مي‌تواند به مانند يك پل عامل ارتباط ميان متخصصان صنعت و افرادي شود كه به صورت تجربي كار را آزموده و براي افزايش و گسترش معلومات خود نيازمند فراگيري و كسب اطلاعات و دانستني‌هاي جديد هستند.
با توجه به اين رويكرد مهم، چاپ و نشر كتب تخصصي يكي از پايه‌هاي اساسي در امر آموزش و پرورش نيروي‌هاي متخصص و ماهر كه وجود و لزوم آن در بدنه آموزشي اولويتي انكارناپذير به شمار مي‌رود.
حق و حقوقي را كه نبايد ناديده گرفت
حال گذشته از نقش و جايگاهي كه كتب علمي و تخصصي در نظام آموزشي ايفا مي‌كنند آنچه از اهميت برخوردارست حق و حقوقي است كه اين اثر فرهنگي براي پديدآورندگان خود ايجاد مي‌كند و به‌جرات مي‌توان گفت اصلي‌ترين انگيزه مولفان براي انتقال افكار، عقايد و تجربيات به شمار مي‌رود.
حق مؤلف شامل دو بخش متمایز است: حقوق مادی اثر و حقوق معنوی پدیدآورنده اثر. حقوق مادی حق مالکیتی است که به لحاظ زمانی محدود است و به‌وسیله پدیدآورنده قابل انتقال یا واگذاری به غیر است همانند سایر دارایی‌های مادی. محافظت از حقوق معنوی نیز بر اساس این نظر است که اثر خلاقانه به‌صورتی بیان شخصیت پدیدآورنده است، بنابراین حقوق معنوی برای پدیدآورنده شخصی است و قابل انتقال به غیر نیست مگر به موجب وصیتنامه بعد از مرگ پدیدآورنده.
البته نبايد فراموش كرد كه ناشران نيز به عنوان ركن ديگر آفرينش يك اثر فرهنگي و علمي از حقوقي برخوردارند كه تضييع اين حقوق بر روند چاپ و نشر كتاب به طور قطع تاثيرات منفي خواهد گذاشت.
به دنبال حل مشكل بايد بود
در بخش خدمات و صنعت هتلداري چندين سالي است پرورش و تربيت نيروهاي متخصص به صورت علمي و تخصصي پي‌ريزي شده و تاليفات كتب و مقالات تخصصي در آن جان گرفته است. خوشبختانه روزبه‌روز بر شمار مدارس و دانشگاه‌هايي كه در اين رشته به فعاليت مي‌پردازند افزوده مي‌شود. اما در اين ميان نبايد از توجه به اين مسئله غافل شد كه آيا به موازات رشد وگسترش مراكز آموزشي در رشته هتلداري در ساير مقولات آموزشي بويژه تاليفات و نشر كتب تخصصي در اين حوزه نيز اهتمام لازم صورت گرفته است؟
از بي‌توجهي به امر مطالعه و كتابخواني كه بگذريم آنچه در حوزه رشد و گسترش آثار فكري و انتشار كتب تخصصي در حوزه گردشگري و هتلداري بيشتر نگران‌كننده به نظر مي‌رسد مشكلاتي است كه ناشران و مولفان (به عنوان دو ركن اصلي در آفرينش يك اثر فرهنگي و علمي) با آن دست به گريبان هستند.
وقتي پاي صحبت اصحاب قلم در حوزه چاپ و نشر كتب تخصصي هتلداري و گردشگري مي‌نشيني از موانع و مشكلاتي مي‌شنوي كه اين حلقه ارتباطي را گسستني مي‌سازد.
برخي از ناشران کتب آموزشي و تخصصي هتلداري نبود صرفه‌اقتصادي براي شمارگان محدود، حذف يارانه كاغذ، افزايش قيمت آن و درنتيجه گراني قيمت كتاب و ناتواني مصرف‌كننده را از جمله موانع و مشكلاتي عنوان مي‌كنند كه رمق را از حوزه نشر گرفته است.
درمقابل نيز بيشتر مولفان از نقص و ضعف قوانين حقوقي چاپ و نشر و مشكلاتي از قبيل نبود حمايت مادي و معنوي گله‌مندند كه انگيزه لازم را براي اشاعه و انتشار يك اثر علمي از نويسندگان و خالقان آن مي‌گيرد.
با توجه به اثرگذاري کتاب در پيكرة آموزش صنعت و خدمات هتلداري و نيز موانعي كه اين حلقه ارتباطي را گسستني مي‌كند آنچه مهم و ضروري به نظر مي‌رسد اين است كه سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري به عنوان متولي حوزه گردشگري و هتلداري همگام با وزارت ارشاد كه متكفل امر نشر و نويسندگان و حافظان حقوق ناشران ومولفان دركشور است، چتر حمايت خود را بر سر اين حلقه ارتباطي بيش از بيش گسترانده و براي برداشتن مشكلات از پيش پاي فعالان عرصه چاپ و نشر كتب و آثار علمي و تخصصي در بخش گردشگري و هتلداري و ايجاد و حفظ انگيزه لازم در آنان چاره‌اي اساسي بينديشند.
با سلام