در دهمین نمایشگاه مشهد چه گذشت


جای خالی‌هایی که پر می‌شود اگر ...

سالن‌های بهار، ابوسعید و فردوسی نمایشگاه بین‌المللی مشهد 8 تا 12 آبان ماه میزبان جمعی از فعالان گردشگری، هتلداری و صنایع دستی کشور و نمایندگانی از کشورهای قبرس، مالزی، ترکیه، تایلند، برزیل و قزاقستان را در "دهمین نمایشگاه بین‌المللی جهانگردی و صنایع دستی" شد.
این نمایشگاه در فضایی به وسعت حدود 20 هزار مترمربع حدود300 غرفه در زمینه‌های صنایع دستی، تجهیزات و خدمات هتلداری، موسسات آموزش عالی فعال در عرصه گردشگری، خطوط هوایی، دفاتر خدمات مسافرتی و نیز آشپزخانه‌های صنعتی و تجهیزات رستوران را به دور هم گرد آورد تا فعالیت‌ها و توانمندی‌هایشان خود را در معرض دید مخاطبان خود قرار دهند.

مین نمایشگاه جهانگردی و صنایع دستی مشهد" درحالی به کار خود پایان داد که غالب فعالان و دست‌اندرکاران هتلداری و گردشگری کشور از ضعف حضور و بازدید متخصصان و فعالان این حوزه‌ها در این دوره از نمایشگاه انتقاد کردند و جای خالی فاکتورها و عواملی که موفقیت شرکت‌کنندگان و مجریان نمایشگاهی را تضمین می‌کند، متذکر شدند.

نمایشگاه یا بازار خرید و فروش!؟؟
نمایشگاه امسال شلوغ و پرهیاهو بود اما نه برای غرفه‌ها و شرکت‌کنندگان خدمات و تجهیزات هتلداری بلکه برای غرفه‌های صنایع دستی که با عرضه محصولات و خدمات خود خیل عظیمی را به نمایشگاه کشانده بودند و در حالی‌که قرار بود این نمایشگاه دوازدهم آبان به کار خود پایان دهد اقبال عمومی از بخش‌های گردشگری به ویژه غرفه‌های صنایع دستی برای شرکت‌کنندگان تجهیزات و خدمات هتلداری توفیقی اجباری شد تا یک روز دیگر را به مجموع پنج روز خلوتی غرفه‌های خود نیز اضافه کنند.
سید عباس قاسمی، مدیر کل شرکت مبلمان پاندا نیز با اشاره به این‌که عرضه و فروش محصولات در غرفه‌های صنایع دستی جنبه بازار مابانه‌ای به نمایشگاه بخشیده بود در این رابطه معتقد است: فرهنگ نمایشگاهی کشور ضعیف است و با وجود این‌که جایگاه خرید و فروش در این‌گونه نمایشگاه‌ها تعریف نشده اما جای تاسف دارد که در چنین نمایشگاه‌هایی که ابعاد ‌بین‌المللی اهمیت آن را دو چندان می‌کند باید به مانند نمایشگاه عرضه مستقیم کالا صحنه‌هایی از قبیل خرید و فروش میوه را شاهد باشیم در حالی‌که استراتژی، کاربری و نقش این نمایشگاه‌ها از پیش تعیین و مقرر شده است.
قاسمی همچنین بر این باور است که گردشگری و هتلداری دو عرصه عجین با یکدیگرند اما در صورتی می‌توانند این دو بخش مکمل یکدیگر را تقویت کنند که عرصه حضور آنان در نمایشگاه از ساماندهی و هماهنگی مطلوبی برخوردار باشد.
وی ادامه داد: تبلیغات و اطلاع‌رسانی که ضعف آن در این دوره از نمایشگاه به خوبی احساس شد یکی از عواملی است که می‌تواند عرصه گردشگری و هتلداری را به هم پیوند زده و اثربخشی حضور این دو عرصه را تقویت کند.
علاوه‌ براین، بدیهی است که ارايه خدمات و سرویس‌دهی مطلوب به غرفه‌داران و نیز توجه خاص به طراحی، غرفه‌آرایی و دکوراسیون از ضروریات برپایی نمایشگاه است اما جای تامل دارد که چرا نمایشگاه‌ها باز از فقدان و ضعف این عوامل رنج می‌برند.
وی همچنین عدم ارايه فرم نظرسنجی به غرفه‌داران را یکی از نقاط ضعف این دوره از نمایشگاه ابراز کرد و گفت: بررسی نظرات، انتقادات و پیشنهادات شرکت‌کنندگان یکی از مهم‌ترین فاکتورهایی است که می‌تواند رهنمون مجریان نمایشگاهی در جهت رفع و کاهش نقاط ضعف و نیز تقویت و افزایش نقاط قوت نمایشگاه در دوره‌های آتی باشد اما بر کسب نقطه‌نظرات و پیشنهادات شرکت‌کنندگان در این دوره وقعی گذارده نشد.

هتلداری مخاطب خاص نیاز دارد
به اعتقاد فعالان گردشگری و هتلداری گستره عمومی نمایشگاه جهانگردی و صنایع دستی حوزه تخصصی تجهیزات و خدمات هتلداری را به حاشیه کشانده بود و غالب دست‌اندرکاران و کارشناسان این عرصه را از شرکت و حضور در نمایشگاه بازداشت.
در گفت‌وگو با یکی از شرکت‌کنندگان ثابت در چند دوره گذشته نمایشگاه تخصصی هتلداری و گردشگری مشهد بر این موضوع تصریح شد.
مسعود یاوری، مدیر فروش گروه صنعتی ساعدی (تولید‌کننده لباسشویی صنعتی) با اشاره به عدم حضور شرکت در این دوره با وجود حضور فعال آن در دوره‌های پیش از عمومیت‌بخشی و کمرنگ‌شدن حضور و بازدید متخصصان خدمات و تجهیزات هتلداری در این دوره از نمایشگاه انتقاد کرد و بر این باور است که نمایشگاه تجهیزات و خدمات هتلداری نیازمند مخاطب خاص است اما وقتی پای گردشگری و صنایع دستی به میان می‌آید دیگر نمی‌توان انتظار داشت که این عرصه گسترده و عمومی مجالی را برای عرض اندام به شرکت‌کنندگان حوزه هتلداری و صنایع وابسته به آن دهد. بنابراین موضوع مهمی که علاوه بر تقویت گستره تخصصی نمایشگاه باید در مرکز توجه مسئولان و دست‌اندرکاران نمایشگاهی قرار گیرد، این است که فعالان عرصه تجهیزات و خدمات هتلداری برای حضور و عرضه توانمندی‌ و ظرفیت‌هایشان نیازمند مخاطب تخصصی هستند.

لزوم برپایی نمایشگاه در دو سطح عام و خاص
منوچهر جهانیان، معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی نیز با حضور و بازدید از غرفه‌های نمایشگاه در نخستین روز بر استفاده حداکثری از فرصت برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی گردشگری برای توسعه این صنعت تاکید کرد و گفت: نمایشگاه سال آینده باید در دو سطح عام و خاص با حضور موثرتر فعالان بخش‌ها برگزار شود.
وی افزود:‌ بخش خصوصی فعال در صنعت گردشگری و از جمله هتل‌ها و دفاتر مسافرتی و گردشگری باید با افزایش حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی، توانمندی‌های خود را در معرض دید عموم قرار دهند و به مردم و متقاضیان معرفی کنند.
وی با تاکید بر این‌که توسعه صنعت گردشگری نیازمند برنامه‌ریزی منسجم و همه‌جانبه است، گفت:‌ باید از فرصت مغتنم برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی گردشگری برای ارتقاء‌ و توسعه صنعت گردشگری و صنایع وابسته و انتقال تجربیات با کشورهای در این عرصه و افزایش جذب گردشگر خارجی بهره لازم گرفت.

اما در ادامه گفت‌وگویمان با غرفه‌ها و شرکت‌کنندگان تجهیزات و خدمات هتلداری نمایشگاه به سراغ مدیر هتل پارس مشهد رفتیم.

حضورمان را پررنگ کنیم
رحیم رحیمی، مدیر کل هتل پارس مشهد نیز با اعتقاد بر این‌که نمایشگاه فرصتی است که تمامی دست‌اندرکاران و فعالان صنعت گردشگری و هتلداری می‌توانند با حضور همه‌جانبه خود ظرفیت‌ها و توانمندی‌هایشان را عرضه کنند، گفت: با وجود این‌که مشهد یکی از قطب‌های صنعت هتلداری کشور است و نیمی از هتل‌های ایران در مشهد جای دارند اما عدم حضور هتلداران و نیز حضور کم رمق دفاتر خدمات مسافرتی در این دوره از نمایشگاه بسیار مشهود بود.
وی با تاکید بر ضرورت حضور فعالان عرصه گردشگری در نمایشگاه تصریح کرد: این فعالان عرصه گردشگری انتظار دارند که به اهداف و مقاصد خود که همانا فرصتی برای جذب میهمان و پرکردن ظرفیت‌های گردشگری است، برسند حال اگر این مهم محقق نشود نمایشگاه را وقت‌گیر و هزینه‌بر عنوان کرده و از حضور منصرف می‌شوند اما مسئله اینجاست که همکاران این صنعت برای تحقق این انتظار و نیز در جهت دست‌یابی به یک حضور موفق می‌بایست با علاقه‌مندی و آمادگی بیش‌تری حضور یابند.
درست است که مجریان نمایشگاهی مکلفند سطح و کیفیت اطلاع‌رسانی و تبلیغات نمایشگاهی را در جهت ایجاد انگیزه و ترغیب فعالان به دقت کارشناسی و به اجرا درآورند اما در این عرصه هتل‌ها نیز می‌توانند بهترین معرف خدمات خود در طول برگزاری نمایشگاه باشند و در این راستا از یک تیم کارشناسی مذاکره‌کننده که توانایی و قابلیت جلب و جذب مخاطب را داشته باشد بهره‌گیری کنند.
رحیمی همچنین با اشاره به بستر مناسب نمایشگاه جهت اطلاع و بهره‌گیری از توانمندی‌های فعالان عرصه بین‌المللی صنعت هتلداری و گردشگری، تقویت بخش بین‌الملل نمایشگاه را مستلزم حضور پرقدرت شرکت‌کنندگان داخلی عنوان کرد و گفت: در حالی‌که شرکت‌کنندگان داخلی انگیزه‌ای برای حضور در نمایشگاه ندارند و حضور کم‌رمقی را از خود عرضه می‌کنند چگونه انتظار می‌رود که این حضور در بخش خارجی تقویت شود.

همه مسئولیم
مدیر هتل پارس مشهد در ادامه با تصریح این‌که نمایشگاه صحنه‌ای است برای بهره‌برداری و تقویت پایه‌های علمی و عملی صنعت، تاکید کرد: اگر رویکردمان تحقق اهداف صنعت و پیشبرد آن است باید حضور خود را نیز در صحنه نشان دهیم و هرگز نباید این مهم را از نظر دور داشت که مسئولیت حضور کمی و کیفی و اثربخشی نمایشگاه بر دوش کلیه دست‌اندرکارانی است که رسالت توسعه این صنعت را عهده دارند.
رحیمی بر این باور است که اگر دست‌اندرکاران صنعت ارتقای کمی و کیفی خود را در هر دوره از نمایشگاه پیگیر نباشند به جرات می‌توان گفت که گام‌هایمان را به سوی شکست در عرصه نمایشگاهی محکم و محکم‌تر برخواهیم داشت. با نظر به اهمیت این موضوع اهالی و دست‌اندرکاران صنعت به ویژه بخش خصوصی موظفند علاوه‌ بر این‌که در جهت تقویت هرچه بهتر و بیش‌تر نمایشگاه همت بیش‌تری به خرج دهند و فعال‌تر عمل کنند، می‌بایست عاملی محرکی نیز برای ترغیب سایر همکاران و فعالان این صنعت جهت حضور پرقدرت و اثرگذار در نمایشگاه باشند.
مدیر هتل پارس مشهد در پایان اظهارات خود به نظر برخی شرکت‌کنندگان مبنی بر تفکیک و تخصصی‌شدن نمایشگاه هتلداری و گردشگری اشاره کرد و اذعان داشت: با توجه به ظرفیت‌های نمایشگاهی کشور برگزاری تخصصی نمایشگاه در حوزه تجهیزات و خدمات هتلداری با محدودیت روبه رو خواهد شد و نباید از نظر دور داشت که تقارن برگزاری نمایشگاه گردشگری و هتلداری با یکدیگر می‌تواند عرصه مناسب‌تری را برای تقویت هر دو گستره فراهم آورد.

زمینه حضور را فراهم کنیم
دکتر سیروس باهری، مدیرعامل شرکت هواپیمایی ایران ایرتور نیز ضمن تقدیر و تشکر از مسئولان برگزارکننده به ویژه مدیرکل محترم میراث فرهنگی و گردشگری استان، مدیریت محترم نمایشگاه بین‌المللی مشهد، هیئت مدیره انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی استان و سایر عزیزانی که با حضور خود باعث جذابیت بیش‌تر نمایشگاه شدند، تصریح کرد: نمایشگاه‌ها بهترین فرصت برای معرفی کالا، خدمات و محصولات جدید به مخاطبان و همچنین پاسخگویی به ابهامات، مشکلات و سئوالات بازدیدکنندگان هستند. هواپیمایی ایران ایرتور نیز با هدف معرفی سیستم فروش الکترونیکی و سایر خدمات خود به منظور آشنایی بیش‌تر مردم با فعالان حوزه گردشگری در این نمایشگاه حضور پیدا کرد و در طول 5 روز برگزاری نمایشگاه سهمی هر چند اندک در جذابیت نمایشگاه داشت و با پاسخگویی خلبانان، میهمانداران، مهندسان پرواز، فروش اینترنتی و بخش بازاریابی پذیرای بازدیدکنندگان محترم بودیم.
وی همچنین پیشنهاد کرد به منظور هماهنگی بیش‌تر و حضور بهتر صنایع مرتبط با مقوله گردشگری در سال‌های آتی، جلسات تخصصی با حضور کارشناسان امر برگزار و نکات قوت و ضعف نمایشگاه فعلی بررسی شود، همچنین با در نظر گرفتن تسهیلات لازم زمینه حضور بهتر و پررنگ‌تر تمامی دست‌اندرکاران گردشگری اعم از دفاتر خدمات مسافرتی، هتل‌ها و سایر شرکت‌های هواپیمایی فراهم شود.
کاپیتان باهری در پایان اذعان داشت: امید است در آینده شاهد حضور بیش‌تر خادمان این حوزه در راستای پاسخگویی به درخواست‌های متقاضیان سفر و گردشگری کشور باشیم تا بتوانیم در راستای نیل به اهداف عالیه نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران گام‌های موثرتری برداریم.

مطالعه و سنجش از قلم افتاده است
پیام کاشانی، مدیراجرایی شرکت گازسو (تولیدکننده تجهیزات آشپزخانه صنعتی) نیز حضور موفق در نمایشگاه را مشروط به عواملی مثبت میداند و بر این باور است که علاوه بر "اطلاع‌رسانی و تبلیغات صحیح" که فاکتور مهمی در موفقیت نمایشگاه به شمار می‌رود، مطالعه، سنجش وارزیابی بلندمدت و مداوم اقتصادی جهت حضور و برگزاری موفق نمایشگاه نیز فاکتورهای مهمی هستند که جای خالی آنها در نمایشگاه‌های داخلی به خوبی مشهود و محسوس است.
کاشانی در تشریح این مطلب خاطر نشان ساخت که شناسایی و مطالعه صحیح و اصولی نیازهای واقعی" بازار هدف"و نیز تبادل این مطالعات در جهت بهبود روابط بین عرضه و تقاضا با هدف ارتقا متداوم استانداردهای بهره‌برداری جهت مصرف‌کنندگان نهایی در فضای رقابتی سالم وبه دور از شعارهای غیر حقیقی و صرفا تبلیغاتی، که در نتیجه به حداکثر رسانیدن مطلوبیت مصرف‌کنندگان را در پی خواهد داشت از الفبای پیشرفت صنایع در کشورهای موفق است.

بومی‌سازی متدها را فراموش نکنیم
مهندس کاشانی در ادامه گفته‌های خود حضور دست‌اندرکاران برگزاری نمایشگاه‌ها را در نمایشگاه‌های موفق بین‌المللی هتلداری و گردشگری دنیا جهت مطالعه عوامل موفقیت آنها عاملی در ارتقای سطح کیفی نمایشگاه‌های داخلی عنوان و تصریح کرد: فاکتور حائز اهمیتی که به الگوها و متدهای نمایشگاه‌های بین‌المللی خارجی قابلیت اجراپذیری در سطح داخلی می‌دهد و بهبود کیفیت این نمایشگاه‌ها را رقم می‌زند، بومی‌سازی اصولی و درست این متدهاست.
مدیر اجرایی شرکت گازسو همچنین بر اهمیت طبقه‌بندی کیفیتی شرکت‌کنندگان از نقطه نظر محصولات مورد ارائه در نمایشگاه توسط یک سیستم ارزش‌گذاری آگاه و سالم تاکید کرد و بر این باور است که در راستای ارتقای کیفیت خدمات در صنعت گردشگری و هتلداری و نیز اجـرای موفـق نمایشگاه‌های این صنعت باید سازمان ناظری با عملکرد سالم و علمی بر کیفیت محصولات و خدمات ارائه‌کنندگان مهیاسازی شود تا از عرضه خدمات نامطلوب به مخاطبان و مصرف‌کنندگان جلوگیری کنند.

هرروز یک همایش
عبدالنبی طلوع، مدیرعامل شرکت هتل یاران توس نیز با اشاره به این‌که برگزاری نمایشگاه صنایع دستی جنبه عمومی نمایشگاه را قوت بخشیده بود، کاهش آمار بازدیدکننده تخصصی در این دوره از نمایشگاه را نسبت به سال‌های گذشته بسیار محسوس عنوان کـرد و گفت: با توجه به تغییـر زمـان و عنـوان نمایشـگاه "اطـلاع‌رسانی ناقص" یکی از عواملی بود که متخصصان و دست‌اندرکاران امر را از بازدید این نمایشگاه بازداشت.
وی بر این اعتقاد است که اطلاع‌رسانی حساب شده، استراتژی طولانی مدت و نیز دعوت از گروه‌های متخصص و کارشناسان عرصه گردشگری و هتلداری برای حضور موثر در نمایشگاه از اقدامات اساسی است که در برنامه‌ریزی‌های نمایشگاهی مورد غفلت واقع می‌شود.
طلوع با تاکید بر این‌که نمایشگاه‌های صنعت از ضعف آموزشی و فرهنگی رنج می‌برند، تصریح کرد: متولیان و مجریان نمایشگاه مکلفند هر روز از ایام نمایشگاه را به برپایی همایش‌ و سمیناری پیرامون موضوعات و مشکلات مطروحه در صنعت اختصاص دهند. این اقدام نه تنها متخصصان، دست‌اندرکاران و کارشناسان هتلداری را به دور هم گرد آورده و اسباب هم‌اندیشی این قشر را برای رفع مشکلات صنعت فراهم می‌کند بلکه زمینه را برای بازدید متخصصان و کارشناسان از غرفه‌ها و نیز بحث و تبادل نظر با شرکت‌کنندگان حاضر در نمایشگاه مهیا می‌سازد.
مدیرعامل شرکت هتل یاران توس همچنین حضور دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و نیز برگزاری همایش‌های علمی و کارگاه‌های آموزشی را در نمایشگاه سازنده ارزیابی و تصریح کرد: یکی از رویکردهایی که موفقیت نمایشگاه را رقم خواهد زد، فراهم آوردن بستری برای تقویت جنبه‌های علمی و آموزشی در این عرصه است.
طلوع در ادامه تمرکز غالب غرفه‌های تجهیزات و خدمات هتلداری را در یک سالن از نقاط قوت این دوره از نمایشگاه برشمرد و با اشاره به این‌که پراکندگی غرفه‌ها در سردرگمی مخاطبان دخیل است، تصریح کرد: تمرکز غرفه‌های تخصصی در یک مکان و عدم پراکندگی آن‌ها در اثربخشی و موفقیت نمایشگاه و از همه مهم‌تر نتیجه‌گیری مطلوب مخاطبان و شرکت‌کنندگان بسیار تاثیرگذارست.

در مراکز اقامتی تبلیغات کنیم
مهدی آجیلیان عباسی، ریاست اتحادیه هتل آپارتمانداران مشهد نیز با برشمردن مشکلات این دوره از نمایشگاه تصریح کرد: با توجه به گستره نمایشگاه، شرایط کنـونی ارز و نیـز شمار چشمگیر زائران و گردشگران خارجی در مشهـد مقدس، نمـایشگاه بهترین زمان برای معرفی و ارايه خدمات بخش گردشگری به ویژه در بخش صنایع دستی بود که با ضعف اطلاع‌رسانی و تبلیغات در این دوره این مهم محقق نشد.
وی با اشاره به عدم حضور چشمگیر هتل‌های مشهد در نمایشگاه امسال "سطح پایین تبلیغات" را از عوامل بی‌رغبتی این فعالان عرصه گردشگری برشمرد و توضیح داد: درحالی که مشهد انبوه گردشگران و زائران داخلی و خارجی را پذیراست و ظرفیت مناسبی برای جذب گردشگر دارد بدون تردید هتل‌ها مخاطبان خود را در این نمایشگاه میزبان خواهند بود اما سطح پایین تبلیغات در مبادی مهم اطلاع‌رسانی (ورودی و خروجی شهر) در سطح استان تا بدان‌جا بود که برخی از دست‌اندرکاران بخش خدمات و تجهیزات هتلداری نیز از زمان برگزاری آن ابراز بی‌اطلاعی کردند.
آجیلیان در ادامه "هتل و مراکز اقامتی" را یکی از مبادی و پایگاه‌های قابل ملاحظه جهت اطلاع‌رسانی نمایشگاه‌های گردشگـری و هتلداری عنوان کرد و ادامه داد: با توجه به استقرار و آمد و شد انبوه مسافران و گردشگران در واحدهای اقامتی مشهد، بی‌شک یکی از پایگاه‌های تبلیغاتی که مخاطبان انبوهی را روانه نمایشگاه خواهد کرد این واحدهای گردشگری است.

اتحادیه نیز سهیم است
ریاست اتحادیه هتل آپارتمانداران مشهد در ادامه نقش اتحادیه را در جلب و جذب فعالان گردشگری و هتلداری به حضور در نمایشگاه این صنعت بسیار موثر خواند و گفت: با توجه به قدرت اجرایی و ارتباط متقابل این تشکل‌های صنفی با اعضا و نیز اعتمادی که آن‌ها به بازوهای اجرایی در جهت پیگیری و رفع مشکلاتشان دارند بی‌شک در برنامه‌های پیشنهادی اتحادیه نیز پیش‌قدم خواهند بود.
آجیلیان در پایان گفته‌های خود با اشاره به این‌که حضور هتل‌آپارتمان‌ها در نمایشگاه این دوره به نسبت دوره پیش رشد داشت، تصریح کرد: جای بسی خرسندی است که اتحادیه هتل‌آپارتمانداران در همکاری با سازمان میراث فرهنگی و نیز با هماهنگی اعضای منتخب خود توانست سهم قابل ملاحظه‌ای را جهت ترغیب و تشویق اعضا و هتل آپارتمانداران به حضور در این دوره داشته باشد.

از نمایشگاه چه خبر؟

احداث هتل پنج ستاره تجاری
سید محمد سیدی، مدیر عامل شرکت نمایشگاه‌های بین‌المللی مشهد با ابراز این‌که مشهد سالانه پذیرای بیش از 20 میلیون زائر و گردشگر از سراسر ایران و کشورهای دیگر به خصوص کشورهای حوزه خلیج فارس است، تصریح کرد: این نمایشگاه بین‌المللی با توجه به استقرار در منطقه‌ای مناسب و استراتژیک، چه از نظر آب و هوا و چه از نظر دسترسی سهل و آسان و همچنین دارا بودن امکانات بالقوه خدماتی و رفاهی قدم در راه توسعه گردشگری تجاری گذاشته است.
وی با اشاره به فضای 120 هکتاری نمایشگاه و امکانات مدرن آن اذعان داشت: هتل پنج ستاره تجاری، رستوران ملل، سالن‌های چند منظوره همایشی و نمایشگاهی، برج اداری – تجاری، نمایشگاه دايمی کالاهای صادراتی استان و نمایشگاه دايمی گل و گیاه از جمله برنامه‌های راهبردی تدوین شده نمایشگاه جهت توسعه فعالیت‌های گردشگری آن است.
شایان ذکر است که خدماتی نظیر رزرو هتل و بلیت و استفاده از تخفیف‌های نمایشگاهی در هتل‌های طرف قرارداد نمایشگاه، حمل و ارسال کالا از محل کار به نمایشگاه و یا از نمایشگاه به هر مقصدی که شرکت‌کنندگان قصد دارند، تورهای گردشگری، صنعتی و هماهنگی جهت بازدید از واحدهای صنعتی و حمل و نقل درون شهری و بهره‌گیری از خودروی در اختیار از جمله اقداماتی است که درحال حاضر در نمایشگاه ارايه می‌شود.

کوتاه با مسئول اجرایی دهمین نمایشگاه جهانگردی مشهد

انتقاد وارد است
چرا دهمین؟
بسیاری از شرکت‌کنندگان خدمات و تجهیزات هتلداری که خود را مهیای پنجمین دوره نمایشگاه تخصصی گردشگری و هتلداری مشهد می‌کردند، این سوال مطرح بود که چرا نمایشگاه تخصصی هتلداری و گردشگری "دهمین نمایشگاه جهانگردی و صنایع دستی مشهد" میزبان‌شان شد؟
سعید دهقانی، مسئول اجرایی دهمین نمایشگاه بین‌المللی جهانگردی وصنایع دستی در تشریح این موضوع با اشاره به این‌که پیشینه نمایشگاه بین‌المللی جهانگردی و صنایع دستی به اوایل دهه 80 برمی‌گردد توضیح داد: این نمایشگاه در طول سال 81 تا 85 از پرمخاطب‌ترین نمایشگاه‌های بین‌المللی مشهد بوده که در زمان خود با اقبال خوبی از سوی متخصصان، مسئولان و نیز عموم جامعه روبه‌رو شد اما به دلیل بروز برخی مسایل برگزاری این نمایشگاه لغو شد. با این وجود چون رویکرد مسئولان و مدیران اجرایی نمایشگاه مشهد توسعه نمایشگاهی صنعت گردشگری و هتلداری بود، اقدام به برگزاری نمايشگاه تخصصي بين‌المللي گردشگري، هتلداري، تجهيزات و صنايع وابسته کرد که چهارمین دوره آن بهمن ماه سال 90 برگزار شد.
دهقانی با تصریح این‌که نمایشگاه تخصصی جایگاه خود را یافته بود و بسیاری از فعالان و دست‌اندرکاران این صنعت انتظار میزبانی نمایشگاه تخصصی هتلداری و گردشگری را می‌کشیدند اما با توجه به محسوس بودن جای خالی نمایشگاه جهانگردی و صنایع دستی و اثربخشی گستره آن، تصمیم مسئولان بر این شد که با تجمیع دوره‌های برگزار شده نمایشگاه جهانگردی و نیز نمایشگاه تخصصی هتلداری، دهمین دوره نمایشگاه صنعت گردشگری را با عنوان "نمایشگاه بین‌المللی جهانگردی و صنایع دستی" برپا کنند.

رویکرد جذب مخاطب تخصصی است
مدیر اجرایی دهمین نمایشگاه بین‌المللی جهانگردی و صنایع دستی مشهد با تاکید بر این‌که غالب شرکت‌کنندگان و بازدیدکنندگان حوزه تجهیزات و خدمات هتلداری از تضعیف حوزه تخصصی در این دوره از نمایشگاه گله‌مندند و این انتقاد وارد است، توضیح داد: گرچه در این دوره به ذکر بخش "تجهیزات و خدمات هتلداری" در سرفصل‌های نمایشگاه بسنده شد و به جرات می‌توان گفت که عنوان نمایشگاه (جهانگردی و صنایع دستی) در کاهش آمار و نیز عدم رغبت فعالان و کارشناسان بخش خدمات و تجهیزات گردشگری و هتلداری بی‌تاثیر نبود اما با توجه به این‌که رویکرد نمایشگاه "جذب مخاطب تخصصی حوزه تجهیزات و خدمات هتلداری" است تلاش داریم تا در دوره‌های آتی این رویکرد تخصصی را قوت بخشیده و در راستای تحقق این مهم علاوه این که در نمایشگاه سال آینده" خدمات و تجهیزات هتلداری" در عنوان اصلی نمایشگاه جای خواهد گرفت، راهکارها و برنامه‌هایی نیز در دست تهیه و اقدام است.


خانه‌داری در دستان اوست!

مدیریت خانه‌داری
نقش اول را در جلب رضایت میهمان ایفا می‌کند

در هتل يكي از بخش‌هاي مهمی كه فعاليت آن در جلب رضايت يا نارضايتي مسافران نقش دارد و در نوع تفكر و نحوه برداشت مسافران از خدمات ارائه شده تاثیرگذار است، بخش خانه‌داري(HOUSE KEEPING) است.
بخش خانه‌داري همان گونه كه از معناي لغوي آن نیز برمي‌آيد، حفظ، نگهداري و نظافت بخش‌هاي مختلف مراكز اقامتي است. اگر ضعف و یا مشکلی در سایر بخش‌های هتل رخ دهد کمتر مورد‌توجه مسافران و سایر استفاده‌کنندگان از آن قرار می‌گیرد اما بروز هرگونه مشکل در امر نظافت و سرویس‌دهی در بخش اقامتی (اتاق‌ها) نارضایتی و شکایت مسافران و گردشگران را به همراه خواهد داشت و چون رضایت آن‌ها بهترین تبلیغ برای مراکز اقامتی محسوب می‌شود، همواره مي‌بايست بخش‌هاي اقامتي به بهترين شكل ممكن حفظ و نگهداري شوند. اما موضوع همین است که چگونه؟

بخش‌ خانه‌داري معمولا بزرگ‌ترين بخش و عامل اجرایی در هتل‌ محسوب مي‌شود که درصد بالايي از مجموع کارکنان دايمي هتل را در اختيار دارد. به نظر کارشناسان و صاحب‌نظران هتلداری این بخش اهمیت و نقش مهمی در موفقیت هتل و جلب رضایت مشتریان عهده‌دار است؛ چرا که تمامی خدمات و فعالیت‌هایی که از سوی کارکنان این بخش به میهمانان عرضه می‌شود علاوه بر این که در ارتباط مستقیم و تنگاتنگ با میهمانان هتل است به ‌طور مستقیم نیز مورد سنجش و ارزیابی آن‌ها قرار می‌گیرد.
از این‌ رو همواره توجه ویژه‌ای به این بخش معطوف است و سعی می‌شود سیستم اداری و تقسیم وظایف در حوزه خانه‌داری به گونه‌ای صورت گیرد تا کمبودی احساس نشود. اما موضوع مهم این است که سهم عمده‌ای از موفقیت و نقش‌آفرینی بخش خانه‌داری به مدیریت این بخش برمی‌گردد.
مدير خانه‌داري، مسئول پاكيزگي و نظم كلي هتل است. وی بالاترين مرجع تصمیم‌گیری و نیز كنترل‌كننده و هماهنگ‌كننده بخش‌ خانه‌داري و بخش‌های زیرمجموعه آن به‌منظور ارائه بهترين سرويس‌‌دهي و خدمات به ميهمان به شمار می‌رود.
کارشناسان هتلداری عمده مسئوليت‌هاي مدير خانه‌داري را اين گونه برمي‌شمرند: سازماندهي تمام برنامه‌هاي نظافت، كنترل كليه بخش‌هاي زيرمجموعه خانه‌داري، استخدام کارکنان خانه‌داری و حفظ ثبت‌های صحیح در مورد تجهیزات و منسوجات آنها.

نظارت و کنترل، از ریز تا درشت
سميه افتاده، مسئول خانه‌داري هتل نارنجستان نور (مازندران) به وظایفی که برای مدیر خانه‌داری تعریف شده اشاره و این مسئولیت‌ها را این گونه برمی‌شمرد: استخدام كاركنان خانه‌داری، تعيين تعداد موردنیاز کارکنان بخش‌های مختلف خانه‌داری، تقسيم‌بندي وظایف، استقرار و نیز تعيين شيفت و محل‌هاي كاري آنها.
وی با اشاره به لزوم دقت و تیزبینی مدیر خانه‌داری ادامه می‌دهد: نظارت و كنترل بر انبار بخش خانه‌داري، بخش خياطي، لاندري(رختشویخانه)، تهیه آمار و گزارش سالیانه از وسايل، تجهیزات و نیز میزان اقلام مصرفی مربوط به بخش خانه‌داري از دیگر وظایفی است که به‌طور كامل تحت‌نظر مستقيم مدير خانه‌داري قرار دارد.
مسئول خانه‌داري هتل نارنجستان همچنین برقراري ارتباط صحيح ‌كاري بين بخش‌هاي مختلف، كنترل رفت و آمد، انضباط عمومي و نیز نظافت شخصي آن‌ها را از دیگر وظایف محوله مدیر خانه‌داری می‌داند.
وی در ادامه با اشاره به این که ارائه طرح و پيشنهاد براي تغيير و تحولات كلي در چـارت اداري خـانه‌داری از وظـایف مديريت خـانه‌داري هتـل است، خاطرنشان می‌کند: مدیر خانه‌داری به طور معمول چـارت سازمـاني این بخش را ساليانه تهيه، تنظیم و تدوین می‌کند اما بنا به درخواست مـدیریت هتـل و بستـه به عـوامـلي از جملـه افـزايـش يا كـاهش نيرو در ايام رکـود يا پيك كاري هتل‌ها براساس نیازی که برای بخش خانه‌داري احساس می‌شود، تغییراتی در این چارت سازمانی اعمال می‌کند.

موفقیت چه خصوصیاتی می‌خواهد؟
آمنه رجبی، مدیریت خانه‌داری هتل آسمان اصفهان در پاسخ به این پرسش که شروط موفقیت مدیریت خانه‌داری چیست، آشنایی و تسلط کامل بر شیــوه‌ها و تکنیک‌های نوین نظافت و سرویــس‌دهی، تسلط به امور خانه‌داری از جمله نظافت فضاهای هتل، نحوه آماده‌سازی و مرتب‌سازی واحدها و نیز اطلاعات کافی در مورد هتل، خدمات و سرویس‌های قابل ارائه به میهمانان و نیز توانایی سرپرستی و آموزش به پرسنل زیرمجموعه را از ویژگی‌های بارز مدیر موفق بخش خانه‌داری عنوان می‌کند.
وي در ادامه، دیگر فاكتورهاي مهــم و ضــروري براي موفقيت مدير خانه‌داري را اين گونه برمي‌شمرد:
• برخورداری از صلابت، اقتــدار و جـــذبه در كار
• داشتن برنامه‌کاری دقیق و مشخص
• تعیین وظایف کارکنان بخش به صورت روزانه و کاملا مشخص
• تقسیم وظایف و مسئولیت‌هاي کارکنان با بالاترين ميزان بهره‌وري براي مجموعه
• از همه مهم‌تر برقراري ارتباط صحيح و مناسب با میهمان
علاوه برموارد فوق، مدير خانه‌داري می‌بایست در برخورد با ميهمان به دو فاکتور مهم دیگر توجه ویژه داشته باشد: یکی رعایت شان و منزلت اخلاقی و دیگری عدم كاربرد کلمه نه! چون هدف جلب رضایت میهمان است.
مدیریت خانه‌داری هتل آسمان اصفهان با اشاره به اين كه مدیر خانه‌داری مسئولیت کلیه اتفاقات و رویدادهای بخش اقامتي هتل را عهده‌دار است، تصريح مي‌كند: اگر وسیله‌ای از ميهمانان در اتاق‌ها کم یا نقصانی در آن ایجاد شود، مدیر خانه‌داری مسئول و پاسخگوی تمام نواقص و سهل‌انگاری است كه ممكن است از سوي كاركنان در اين بخش رخ بدهد. از این‌ رو حس مسئولیت‌پذیری و امانتداری از خصیصه‌هایی است که مدیران خانه‌داری باید از آن برخوردار باشند.

مدیر شدن شرط دارد
مهرداد روحانی، مدرس دروس هتلداری دانشگاه جامع علمی کاربردی برخورداری از خصــوصـیات جسمانی و فیزیولوژیکی مناسب، داشتن حواس پنجگانه قوی به‌ منظور تشخیص سریع و به موقع ایرادات کار و متذکر شدن آن به کارکنان، برخورداری از حداقل تحصیلات، تجربه کار خانه‌داری و نیز آشنایی با زبان دوم را از شرایط مهم برای احراز سمت مدیریت خانه‌داری برشمرد.
وی داشتن تجربه کاری را برای احراز این سمت بسیار ضروری خواند و خاطرنشان می‌کند: یک مدیر خانه‌داری می‌بایست در تمامی سلسله مراتب شغلی بخش خانه‌داری تجربیات لازم را داشته باشد تا بتواند نقش مدیریتی خود را به نحو مطلوب به انجام رساند. برای مثال یک مدیر خانه‌داری قبل از احراز این سمت مي‌بايست در ديگر بخش‌هاي خانه‌داري سابقه فعاليت داشته باشد و به هیچ عنوان نباید بی‌تجربه و بدون آگاهی از وظایف و مهارت‌های تمامي كاركنان در بخش خانه‌داري به احراز اين سمت نائل شود.
روحانی نقش مدیر خانه‌داری را بسیار با اهمیت توصیف می‌کند و می‌گوید: متاسفانه با وجود اهمیت و تخصصی‌بودن مدیریت بخش خانه‌داری و ضرورت توجه به آن، این مهم مورد غفلت قرار گرفته است.
وی در ادامه به لزوم تخصص‌هایي که مدیریت می‌بایست از آن برخوردار باشد اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: آشنایی با اصول، شیوه‌ها و تکنیک‌های نظافت، مبانی و اصول دکوراسیون و نیز لکه‌گیری از اطلاعات مهم و کلیدی است که مدیریت خانه‌داری باید آشنایی و تسلط لازم را داشته باشد.
متاسفانه مشکلی که مدیریت خانه‌داری از آن رنج می‌برد این است که بیشتر مدیران خانه‌داری در این حوزه‌ها تخصص و اطلاعات کافی را ندارند. موضوعي كه بیشتر مدیران خانه‌داری را با مسئولان لاندری دچار اختلاف‌نظر می‌کند در حالی که بر طبق استاندارد‌های موجود، مدیر خانه‌داری باید از اطلاعات کافی و تخصصی در زمینه انواع لکه‌ها و شيوه‌هاي مختلف از بین بردن آن‌ها برخوردار باشد.

مهارت‌های مدیریتی نیاز است
روحانی در ادامه مهارت‌هایی را که مدیران خانه‌داری می‌بایست از آن برخوردار باشند، به این ترتیب عنوان می‌کند:
 هنر برنامه‌ریزی
 مهارت سازماندهی
 هدایت و رهبری
 کارگزینی و بسیج کارکنان
 کنترل

آیا مدیران با یکدیگر تفاوت دارند؟
این مدرس هتلداری با اشاره به این که میان مدیران خانه‌داری هتل‌های 5-4 ستاره با مدیران هتل‌های 3-1 ستاره در شرح وظایف هیچ تفاوتی وجود ندارد، توضیح می‌دهد که براساس بزرگی و کوچکی هتل چارت سازمانی (اداری) بخش خانه‌داری هتل نیز بزرگ و کوچک می‌شود و بسته به زیرمجموعه‌های مختلفی که برای بخش خانه‌داری تعریف می‌شود، مدیریت خانه‌داری مکلف به انجام وظایف بیشتر یا محدودتری خواهد بود. برای مثال در هتل‌های بزرگ مدیر خانه‌داری می‌بایست برای هر طبقه یک سرپرست یا سورپروایزر برگزیند و گزارش وضعیت تمام اتاق‌ها را می‌بایست از اين شخص بگيرد.

شاخص‌های مدیریت کدامند؟
ميترا فلاحتي، مديريت خانه‌داري هتل داد يزد نیز با اشاره به این که استخدام پرسنل خانه‌داري یکی از وظایف مهم و درخور توجه مدیریت خانه‌داری است، مهمترين شاخص‌هايي كه مدیر و تمامی کارکنان بخش خانه‌داري مي‌بايست از آن برخوردار باشند را به این شرح عنوان می‌کند: امانتداري، وضعيت ظاهري آراسته، حسن‌خلق و از همه مهمتر برخورد مناسب صحيح با ميهمان.
فلاحتي در ادامه با اشاره به این که مدير خانه‌داري ممكن است تحت نظارت مدير اقامتي يا مدير كل هتل در واحدهاي اقامتي كوچك‌تر و يا دستيار مدير كل در يك هتل بزرگ‌تر كار كند، بر اهميت سرعت عمل در بخش خانه‌داري تاکید و خاطرنشان مي‌سازد: در بخش خانه‌داري مي‌بايست تمام تلاش خود را بر اين مهم كه با سرعت عمل بيشتري به ارائه خدمات به ميهمانان بپردازند معطوف داشته، علاوه‌ بر اين كه مي‌بايست نحوه عملكرد خود را با كيفيتي كه مجموعه خواستار آن است منطبق كنند.

آموزش نیازی اساسی است
همان طور که گفته شد نیروی انسانی در بخش خانه‌داری بیشترین تعامل و ارتباط را با میهمان بر عهده دارد. با توجه به اين مسئله و نيز اهميت جلب رضايت ميهمان همواره سعي می‌شود تا در اين بخش با استفاده از نيروهاي متخصص و وفادار وظايف محوله به بهترين شكل ممكن انجام شود.
مديريت خانه‌داري هتل داد يزد بر اهميت و ضرورت ارائه آموزش به پرسنل اين بخش تاكيد و خاطرنشان مي‌كند: آشنايي کارکنان با وظايف شغلي و محيط كار از آموزش‌هاي مقدماتي و موردنيازي است كه از سوي سرپرست يا مدير خانه‌داري به پرسنل داده مي‌شود. از این رو مدیر خانه‌داری می‌بایست در این زمینه تخصص، تسلط و اطلاعات کامل را داشته باشد.
ميترا فلاحتي ادامه می‌دهد: آن چه از ضرورت برخوردار است، ارائه آموزش‌هاي لازم و به روز به ‌منظور آشنايي کارکنان بخش خانه‌داری با جديدترين شيوه‌ها و تكنيك‌هاي خانه‌داري و همچنين ابزار و تجهيزات مورداستفاده در اين بخش است؛ چرا که رمز موفقیت یک واحد اقامتی در بازار پررقابت این صنعت، سطح بالای کیفی خدمات است که تنها با آموزش و به‌روز بودن اطلاعات به ‌دست می‌آید.
وي همچنین به اهمیت کار سوپروایزر اشاره كرد؛ چرا که سوپروایزر باید با دقت نظر بالا وضعیت اتاق را بررسی و کنترل كند، چون آخرین نگاه وي، اولین نگاه ميهمان به هتل است. همچنین اهمیت این موضوع نباید فراموش شود که هتل را می‌توان به حلقه‌های زنجیر تشبیه کرد و اگر هر یک از بخش‌ها وظایف خود را به درستی انجام ندهد، بدون شک باعت نارضایتی ميهمان خواهد شد.

چرا خانم‌؟
مديريت خانه‌داري هتل داد يزد در پاسخ به اين سوال که چرا بیشتر مدیران خانه‌داری «خانم» هستند، با اشاره به این که آقایان نیز قدرت عمل خوبی را در این بخش از خود ارائه می‌دهند، می‌گوید: معمولا خانم‌ها در اجرای کارهای خانه‌داری از مهارت و دقت بیشتری نسبت به آقایان برخوردارند و چون در بيشتر هتل‌ها نیروی انسانی بخش‌خانه‌داري را «خانم‌ها» تشكيل مي‌دهند، اصولا سرپرستی و مدیریت این بخش را نیز به «خانم»‌ها واگذار مي‌کنند.
آمنه رجبی، مدیریت خانه‌داری هتل آسمان اصفهان در تاييد اين مطلب با اشاره به این که اساس کار خانه‌داری بر ظرافت و تمیز‌کاری است و ارتباط بهتر کارکنان با مدیریت در نهایت به ارائه خدمات‌رسانی مطلوب و رضایت میهمان منجر خواهد شد، تصریح می‌کند: به این دلیل که «خانم»‌ها توجه بیشتری به ريزه‌كاري و نظافت دارند و کارکنان خانم با مدیران خانم تعامل بهتري دارند، بنابراین «خانم»‌ها گزينه ‌بهتري براي تصدي اين مسئوليت هستند.

سميه افتاده، مسئول خانه‌داري هتل نارنجستان نور (مازندران): استخدام كاركنان خانه‌داری، تعيين تعداد موردنیاز کارکنان بخش‌های مختلف خانه‌داری، تقسيم‌بندي وظایف کارکنان، استقرار در بخش و نیز تعيين شيفت و محل‌هاي كاري آن‌ها از وظایف و مسئولیت‌هایی است که برای مديريت خانه‌داري تعریف شده است

آمنه رجبی، مدیریت خانه‌داری هتل آسمان اصفهان: آشنایی و تسلط کامل بر شیــوه‌ها و تکنیک‌های نوین نظافت و سرویــس‌دهی، تسلط به امور خانه‌داری از جمله نظافت فضاهای هتل، نحوه آماده‌سازی و مرتب‌سازی واحدها و نیز اطلاعات کافی در مورد هتل و خدمات و سرویس‌های قابل ارائه به میهمانان، توانایی سرپرستی و آموزش به كاركنان زیرمجموعه يكي از شرايط احراز مدیر خانه‌داری است.

مهرداد روحانی، مدرس دروس هتلداری دانشگاه جامع علمی کاربردی: برخورداری از خصــوصـیات جسمانی و فیزیولوژیکی مناسب، داشتن حواس پنجگانه قوی به منظور تشخیص سریع و بموقع ایرادات کار و متذکر شدن آن به کارکنان، برخورداری از حداقل تحصیلات، تجربه کار خانه‌داری و نیز آشنایی با زبان دوم را از شرایط مهم برای احراز سمت مدیریت خانه داری برشمرد

ميترا فلاحتي، مديريت خانه‌داري هتل داد يزد : آنچه از ضرورت برخوردار است ارائه آموزش‌هاي لازم و به‌روز به ‌منظور آشنايي کارکنان بخش خانه‌داری با جديدترين شيوه‌ها و تكنيك‌هاي خانه‌داري و همچنين ابزار و تجهيزات مورداستفاده در اين بخش است؛ چرا که رمز موفقیت یک واحد اقامتی در بازار پررقابت این صنعت، سطح بالای کیفی خدمات است که تنها با آموزش و به‌روز بودن اطلاعات به‌دست می‌آید

میهمان‌نوازی از عصـای سفیـد

به مناسبت روز جهانی نابینایان

بر طبق آمارهای اعلام شده بیش از 180 میلیون نفر مبتلا به اختلالات بینایی در جهان زندگی می‌کنند که از این آمار 40 میلیون نفر نابینای مطلق و 135میلیون نفر نیز نیمه‌نابینا هستند. در ایران به گفته مسئولان سازمان بهزیستی کشور رقم افرادی که دچار اختلال در بینایی هستند و جزو افراد نابینا یا کم‌بینا محسوب می‌شوند به حدود پانصد و پنجاه هزار نفر می‌رسد که از این تعداد حدود صد و بیست هزار نفر نابینای مطلق هستند.
این آمارها نشان می‌دهد که نابینایان و کم‌بینایان با این شمار روزافزون یکی از گروه گردشگرانی هستند که سهم درخورتوجه‌ای از متقاضیان صنعت گردشگری را دارند و می‌توانند در درآمدزایی برای صنعت گردشگری و هتلداری سهم‌آفرینی کنند. البته بدیهی است این سهم‌آفرینی به دلایل شرایط خاص‌تری که این افراد در آن قرار دارد منوط به بسترسازی‌های لازم برای جذب و ورود این گروه از گردشگران به چرخه صنعت گردشگری است.

مهیاسازی استانداردها نیاز است
به اعتقاد کارشناسان، توسعه و تسهیل «گردشگری نابینایان» مشروط بر مناسب‌سازی زیرساخت‌ها برای این گروه از گردشگران است. اما همان‌طور که می‌دانیم پیش از هر اقدامی آن‌چه این بسترسازی‌ها را تسهیل و تقویت می‌کند؛ تعریـف ضـوابط، قوانین و استانداردهایی است کـه قـرارند این زیرساخت‌ها را برای معلولان و به ویژه نابینایان مهیاسازی کنند.
محمد ایزدیار، ريیس بخش مراکز اقامتی، پذیرایی و استانداردسازی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با تاکید بر ضرورت پیش‌بینی امکانات و تجهیزات رفاهی و خدماتی برای گردشگری معلولان در رابطه با ضوابط می‌گوید: «به منظور بهره‌مندی افراد معلول از خدمات مراکز اقامتی و پذیرایی و برای این‌که دست‌کم رفاه حال این دسته از گردشگران لحاظ شود، ضابطه‌هایی پیش‌بینی شده است اما نکته درخور تامل این است که ضوابط موجود، بیش‌تر ناظر بر احداث و بهره‌برداری از این واحدها است و به منظور تسهیل اقامت و تقویت ارايه خدمات به معلولان و نابینایان در زمینه مناسب‌سازی تجهیزات، وسایل و تاسیسات محیطی و نیز فضاهای داخلی این مراکز به تشریح پرداخته نشده است.»
اگر نگاهی نیز بر ضوابط و استانداردهای ناظر بر احداث و تجهیز تاسیسات و خدمات گردشگری بیندازیم به این نتیجه خواهیم رسید که تا رسیدن به افق تحقق توسعه گردشگری نابینایان، هنوز راه هموار نشده و اگر در بدو ورود به مراکز اقامتی و پذیرایی از متناسب‌سازی‌های محیطی تنها وجود رمپ‌های ورودی و خروجی را شاهد بودیم، نباید متعجب شد. گرچه در مراکز اقامتی با ساختمان و تجهیزات فرسوده این حداقل مناسب‌سازی برای میهمانان نابینایان و معلول نیز پیش‌بینی نشده است. البته ایزدیار به پیش‌بینی «هتل بیمارستان» برای میزبانی این گروه از گردشگران اشاره کرد که می‌تواند افق روشنی را پیش‌روی توسعه گردشگری نابینایان در کشور قرار دهد.

هتل‌ها تجهیزات ممکن را ندارند
اما پس از گذر از استانداردها و ضوابط به زیرساخت‌ها می‌رسیم. هر وقت صحبت از «زیرساخت» می‌شود، پای مراکز اقامتی به میان می‌آید. آن‌چه نمی‌توان انتظار داشت تحقق گردشگری نابینایان در این راستا است؛ زیرا تا استانداردها و ضوابطی که این توسعه را تسریع کند، تدوین و تعریف نشود نمی‌توان در این روند پیشرفتی را شاهد بود.
حمدالله خواجه حسینی، کارشناس دفتر توانمندسازی معلولان سازمان بهزیستی کشور با اشاره به این که معلولان جسمي اعم از ناشنوايان، نابينايان و آنان كه داراي محدوديت‌های حركتي هستند نيز مانند هر كس ديگري حق بهره‌مندی از خدمات و تجهیزات گردشگری را دارند، در این رابطه می‌گوید: «لازم است تجهيزات و خدماتي متناسب با توانايي نابینایان در سايت‌ها ايجاد شود و اين امر نه تنها مستلزم پشتيباني از قوانين حمایتی است بلکه تجهیز زیرساخت‌های گردشگری را می‌طلبد.»
«فقدان متناسب‌سازی محیطی و امکانات مراکز اقامتی یکی از موانع مهمی است که توسعه گردشگری نابینایان را با چالش رو‌ به‌ رو می‌کند. در حال حاضر نه تنها امکان دسترسی و بهره‌مندی جاذبه‌های تاریخی و طبیعی برای افراد معلول مناسب‌سازی نشده است بلکه بسیاری از مراکز اقامتی امکانات و تجهیزات لازم را برای میزبانی مطلوب از این گروه میهمانان خود ندارند.»
«غالب هتل‌ها طبقات پایین این مراکز اقامتی را برای اقامت افراد نابینا در نظر می‌گیرند و واقعیت این است که امکان استفاده و بهره‌مندی این افراد از طبقات بالایی هتل تنها به دلیل عدم تجهیزات استاندارد و متناسب با وضعیت نابینایان محدود می‌شود.
با نظر به این مسايل و مسايلی از این دست، اگر چه بسیاری بر این باورند که مناسب‌سازی با زیباسازی تناقض دارد اما با پذیرش این اصل که همگان حق بهره‌برداری از اماکن اقامتی و گردشگری را دارند، می‌بایست اولویت و ارجحیت مناسب‌سازی را بر زیباسازی هتل‌ها پذیرا بود.»

نصب علايم راهنما را فراموش نکنیم!
در تجهیز مراکز اقامتی دو فاکتور ایمن‌سازی و انتقال اطلاعات محیطی، از عواملی به شمار می‌رود که در میزبانی مطلوب از این گروه از میهمانان هتل اهمیت بسیار بالایی را داراست.
خواجه حسینی در این زمینه این‌گونه توضیح می‌دهد که نابینایی طیف گسترده‌ای را شامل می‌شود و با توجه به این مساله که این میهمانان اطلاعات محیطی محدودی دارند، ایجاد و پیش‌بینی علايم راهنمایی در هتل به منظور انتقال اطلاعات محیطی برای آن‌ها ضروری است.
این علايم هدایت‌کننده عبارتند از:
• نصب موزايیک‌های برجسته بر روی سطوح و کف
• نصب علايم راهنمای گویا یا بِریل در ورودی‌ها و خروجی ها همچون آسانسور، اتاق و ....
علاوه بر این، برداشتن و رفع موانع محیطی تا حد امکان (لبه‌دار بودن اتاق‌ها، میله‌ها و ...)، پرهیز از ایجاد پله‌های غیرضروری در فضاهای داخلی، ایجاد کنتراست و تضاد رنگ‌ها در دکوراسیون داخلی هتل‌ها، متناسب‌سازی کلیه مداخل ورودی و خروجی از جمله احداث رمپ‌های استاندارد و نیز نصب در و پنجره‌های کشویی از فاکتورهای در خورتوجه‌ای است که برای تسهیل اقامت این‌گونه افراد در هتل می‌بایست پیش‌بینی شود.

میهمان‌نوازان خوبی باشیم
شاید به عقیده برخی این مهیاسازی امکانات و تجهیزات برای میزبانی از میهمانان نابینا هزینه‌بر تلقی شود؛ این‌جاست که پای مهم‌ترین فاکتور تسهیل و توسعه گردشگری نابینایان به میان می‌آید؛ آموزش.
خواجه حسینی عدم ارايه آموزش‌های لازم به نیروی‌های انسانی و کارکنان مراکز اقامتی را یکی از چالش‌های قابل‌حلی عنوان می‌کند که رفع آن به تسریع و تسهیل توسعه گردشگری کمک شایان توجهی خواهد کرد.
«به منظور راهنمایی دقیق و اصولی نابینایان در راستای تامین امنیت و ارتقای اطلاعات محیطی این گروه از میهمانان در هتل، بر کارکنان واجب است که آموزش‌های لازم را در این زمینه فراگیرند. از جمله این نکات و ریزه‌کاری‌ها عبارتند از دقت در نحوه راه رفتن و همگامی با این میهمانان، تشخیص نیاز آنان مبنی بر این‌که کجا به کمک و راهنمایی نیازمند هستند و کجا می‌توانند به طور مستقل عمل کنند.»

مناسب‌سازی حمل و نقل هدفدار شود
تردیدی نیست که در ارکان سفر حمل و نقل پیشگام اقامت است و از فاکتورهایی است که متناسب‌سازی آن برای توسعه گردشگری نابینایان ضرورتی انکارناپذیر است. خواجه حسینی در این زمینه تصریح می‌کند: مهم‌ترین مشکل نابینایان در استفاده از وسایل حمل و نقل عدم هدایت و راهنمایی آن‌ها به ایستگاه‌ها و پایانه‌های حمل و نقل است. این در حالی است که مناسب‌سازی محیط می‌بایست هدفدار بوده و از یک مبدا شروع و به یک مقصد ختم شود. از این رو می‌بایست در تسهیل حمل و نقل نابینایان به این مهم توجه داشت که حتما مسيرها و راهنماها آنها را به تقاطع‌ها و چهارراه‌ها رهنمون کند.
اما آن‌چه در مناسب‌سازی‌های محیطی پیرامون حمل و نقل نابینایان باید در نظر داشت:
• پایین بودن پله‌های ورودی این وسایل تا حدامکان
• وجود علايم راهنمای بریل و گویا که امکان هدایت این افراد را تسهیل می‌کند.
• و از همه مهم‌تر آموزش کارکنان حمل و نقل به منظور برخورد درست و اصولی با این گروه از گردشگران.

دست یاری را محکم بفشاریم!
بدیهی است، افزایش هزینه‌های گردشگری، عدم دریافت آموزش‌های موردنیاز برای تعامل و برخورد صحیح و اصولی و نیز عدم متناسب‌سازی محیطی مراکز اقامتی و گردشگری از عواملی هستند که روند توسعه گردشگری نابینایان را کند می‌کنند.
هم اکنون تامین هزینه‌های کنونی خدمات گردشگری (اقامت و حمل و نقل) و نیز تورهای مسافرتی با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی و عدم اشتغال غالب این گروه از گردشگران، مقدور نیست و این موضوع گردشگری نابینایان را با مانع بزرگی روبه‌رو می‌سازد. از این رو، کاهش این هزینه‌ها برای افراد معلول می‌تواند یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی توسعه گردشگری نابینایان را از میان بردارد.
خواجه حسینی در این رابطه بر این باور است که گردشگری نابینایان در صورتی محقق خواهد شد که تمامی ارگان و نهادهای ذیربط به ویژه سازمان میراث فرهنگی به عنوان متولی گردشگری کشور، دست یاری یکدیگر را به محکمی بفشارند.
این کارشناس توانبخشی با تشریح ماده 2 قانون جامع حمایت از حقوق معلولان مبنی بر مناسب‌سازی اماکن عمومی و خدمات شهری و نیز ماده 4 مبنی بر بهره‌مندی این افراد از امکانات فرهنگی، آموزشی و نیز بلیط وسایل حمل و نقل شهری و عمومی (اتوبوس، قطار، کشتی و هواپیما) به صورت نیم‌بها و با احتساب تخفیف، همکاری و مساعدت سازمان‌ها و نهادهای دست‌اندرکار در راستای تحقق و حمایت از این دو ماده را به منظور توسعه و تسهیل گردشگری نابینایان بسیار تاثیرگذار برمی‌شمرد.
وی با توضیح این‌که هم اکنون همکاری و تعامل ارگان‌های اجرایی دست‌اندرکار در حد انتظار نیست، تصریح می‌کند: «گرچه برخی حمایت‌ها صورت گرفته ولی مقطعی بوده و لزوم نهادینه شدن این تسهیلات و حمایت‌ها انتظار می‌رود. متاسفانه هم اکنون در راستای حمل و نقل که یکی از ارگان اصلی سفر به شمار می‌رود هیچ حمایت و تسهیلاتی از سوی ارگان‌های دست‌اندرکار برای نابینایان منظور نمی‌شود. حتی جالب است که بدانید برخی از شرکت‌های هواپیمایی خصوصی نه تنها زیر بار احتساب بلیط افراد معلول به صورت نیم‌بها نمی‌روند بلکه در بخشنامه‌های خود اعلام کرده‌اند که از پذیرش افراد با معلولیت‌های جسمی و حرکتی نیز خودداری می‌کنند.»

بسترسازی برای پرورش راهنمایان تور گردشگری سفید
با پیش کشیدن بحث «گردشگری نابینایان» موضوع سفرهای گروهی نیز پررنگ‌تر می‌شود. از آن‌جا که افراد نابینا به دلیل محدودیت جسمی به سفر تنهایی نیستند و غالبا به صورت گروهی مسافرت می‌کنند، سفرهاي گروهي که در قالب تور است بهترین گزینه برای آن‌هاست.
تردیدی نیز نیست که "تور ليدر" یا به گفته دقیق‌تر "راهنمای تور" از اركان مهم سفرهای گروهی است.
در واقع کلید موفقیت و نتيجه تمام زحمات یک دفتر خدماتی در دست راهنمای تور است و اين لیدر است كه نقش مهمي در رضايت گردشگران ايفا مي‌كند و آن‌چه به جرات می‌توان گفت این است که یکی از عواملی که توسعه گردشگری نابینایان را تسریع خواهد کرد، تربیت و پرورش راهنمایان تور برای برگزاری تور این گروه از گردشگران است.
ابراهیم پورفرج؛ ریاست جامعه تورگردانان ایران با اشاره به شمار محدود راهنمایانی که قابلیت برگزاری تور برای معلولان و به ویژه افراد نابینا را دارند در این رابطه تصریح می‌کند: «هم اکنون در دوره‌های آموزشی تورگردانی یا راهنمایان تور مراکز و موسسات آموزشی آزاد (کوتاه مدت) و نیز دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی(بلند مدت)، پیرامون آداب و الگوهای رفتاری صحیح و علمی در برخورد با افراد معلول و نابینا، هیچ عنوان یا واحد درسی تدوین و پیش‌بینی نشده است.
مدیر عامل شرکت پاسارگاد تور معتقد است که برگزاری تور برای این گروه از گردشگران به دلیل اهمیت انتقال اطلاعات، شرایط محیطی و نیز تجسم فضا و جاذبه‌های گردشگری و نیز آگاهی آن‌ها از آداب و الگوهای رفتاری صحیح و علمی، تخصص و مهارت ویژه‌ای را می‌طلبد و آموزش‌هایی که می‌بایست به این گروه از راهنمایان تور داده شود، فراتر از آموزش‌هایی خواهد بود که راهنمایان دیگر موظف به گذراندن آن هستند.
«پرورش چنین تورگردانانی مستلزم این است که متولیان و دست‌اندرکاران بخش آموزش حوزه گردشگری(سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، مراکز و موسسات آموزشی آزاد و دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی) با همکاری و تعامل با یکدیگر شرایط و بستر لازم را برای تدوین و اجرای دوره‌های آموزشی تخصصی برای تورگردانان علاقه‌مند به این حوزه گردشگری فراهم کنند.»

آموزش را جدی بگیریم
حسین عبادتی زیارتی، مدرس دوره‌های راهنمایان تور نیز که تاکنون تجربه راهنمایی چند تور تخصصی را برای افراد معلول و نابینا داشته است، بر این عقیده است که گرچه برخی از اساتید جسته و گریخته در کلاس‌های آموزشی به این مساله می‌پردازند اما برای رفتار اصولی و صحیح با این گروه گردشگران با توجه به این‌که بیشتر گردشگران ایران فرهنگی هستند و غالب این گردشگران نیز میانگین سنی بین 65-60 را دارند که در میان آنها نیز افراد معلول و نابینا به چشم می‌خورد لزوم تبیین و تدوین عناوین آموزشی برای پرورش علمی تورلیدران بسیار ضروری است.
این راهنمای تورهای ورودی و خروجی بر این باور است که آموزش مهارت‌های لازم به منظور شناخت مشكلات و نيازهاي ويژه معلولان براي تمامی افراد و كادر پرسنلي در تمام مراكز توريستي و مسافرتي از ضرورت‌هایی است که می‌بایست در جهت تحقق آن گام برداشت و یکی از اقدامات سازنده در راستای تحقق این مهم نیز همکاری سندیکاها و انجمن‌هایی از جمله انجمن نابینایان و ... در راستای ارايه این آموزش‌هاست. وی بر سایر محرومیت افراد نابینا در مقوله گردشگری تاکید و می‌گوید: با وجود دامنه گسترده‌ای از اطلاعات فرهنگی و گردشگری مجازی در اینترنت متاسفانه هیچ تجهیزات و امکاناتی برای بهره‌مندی افراد نابینا از این اطلاعات سایت‌های فرهنگی و گردشگری وجود ندارد.

اطلاع‌رسانی را تقویت کنیم
این روزها راه‌اندازی بانک‌های اطلاعات گردشگری و توسعه گستره اطلاع‌رسانی مجازی یکی از اقدامات است که تمامی کشورها برای توسعه صنعت گردشگری به جد پیگیر آنند و شکی نیست که در توسعه گردشگری نابینایان نبايد از این مهم غافل بود.
خواجه حسینی با انتقاد از فقدان اطلاعات گردشگری به منظور استفاده افراد نابینا در این رابطه می‌گوید: «مناسب‌سازی اطلاعات گردشگری به منظور استفاده این افراد از عواملی است که می‌تواند این گروه از گردشگران را به شرکت در سفرهای گروهی ترغیب کند.»
واضح است که نابینایان برای استفاده از این اطلاعات نیاز به گویاسازی یا بریل کردن آن دارند. با توجه به این‌که در حال حاضر نرم‌افزارهایی برای بریل و گویا کردن اطلاعات وجود دارد و همچنین محدودیت در فضای مجازی برای افراد نابینا کمتر است، اگر کانون‌های گردشگری اطلاعات و جاذبه‌های گردشگری را به صورت بریل و گویا در اختیار گردشگران نابینا قرار دهند، می‌توان به چشم‌انداز ارتقا و تسهیل گردشگری امید داشت.»

یـخ ‌زده بد نیست !

 

کارشناسان از انجماد سبزیجات می گویند

منجمدکردن یکی از بهترین روش‌های نگهداری مواد خوراکی بعد از تازه‌خواری است و در این میان سبزیجـات از جمله خوراکی‌هایی هستندکه برای نگهداری خود اولویت روش انجماد را از آن خود می‌کنند. سهولت دسترسی به انواع سبزی‌ها برای تهیه و پخت سریع غذاها یکی از فاکتورهای مهمی است که گرایش به فریز‌کردن این موادغذایی سرشار از املاح و ویتامین را بیشتر کرده است. گرچه می‌گویند تازه خوردن بهتر است و با انجماد سبزیجات بخشی از این مواد مغذی از کف می‌رود اما بسیاری از متخصصان تغذیه معتقدند اگر اصول مناسب انجماد رعایت شود، از دیگر روش‌های نگهداری نظیر کنسرو‌کردن یا خشک‌کردن، بسیار بهتر است. علاوه براینکه با منجمد‌کردن درست و اصولی سبزیجات می‌توان تا حدودی فواید و خواص آنان را حفظ کرد.
برای اینکه بیشتر از انجماد سبزیجات بدانیم سرکی به هتل کشیدیم و از مسئولان و دست‌اندرکاران آشپزخانه و بخش غذا و نوشیدنی درباره این روش نگهداری بیشتر جویا شدیم. گزارشی که می‌خوانید حاصل این گفتگوهاست:

مرغوب‌ترین سبزیجات را برگزینید
اکبر کِلاسی؛ مدیر غذا و نوشیدنی هتل بزرگ فردوسی تهران با تاکید بر اینکه برای حفظ ارزش غذایی سبزیجات می‌بایست تا حد امکان از انجماد آنها پرهیز کرد و هر سبزی را نمی‌توان منجمد کرد، گفت: انجماد برخی سبزیجات مثل قارچ، هویج، چغندر و انواع کلم که در تمام فصول قابل دسترس و در بازار موجود است توصیه نمی‌شود و می‌بایست آنها را تازه تهیه و مصرف کرد.
وی ادامه داد: برای منجمدکردن سبزیجات بايد بهترین و مرغوب‌ترین نوع آن از بازار خريداري شود. برای مثال برای انجماد اسفناج و جعفری نوع گوشتی یا بلژیکی آن که بهترین نوع این سبزیجات است را تهیه کنید.
 در سردخانه به این نکات توجه کنید
کلاسی در ادامه به نکاتی که برای نگهداری سبزیجات در سردخانه باید در نظر داشت اشاره کرد و گفت: سبزیجات انجمادشده را نباید در کنار گوشت، غذاهای دریایی و سایر موادخوراکی قرار داد؛ چراکه ممکن است بوي اینگونه مواد بر عطر و طعم سبزیجات فریزی تاثیر بگذارد و از کیفیت آنها بکاهد. بنابراین توصیه می‌شود این اقلام خوراکی رادر بخشي جداگانه از سردخانه و در داخل قفسه‌هایی شیار‌دار نگهداری کرد؛ قفسه‌هایی که امکان عبور و مرور هوای سرد در آنها وجود داشته باشد و عمل انجماد بسته‌ها به‌طور کامل انجام گیرد.
 بهترین روش طبخ سبزیجات،آب‌پز و بخار‌پز است
ِکلاسی بر اهمیت آگاهی از پُرسه مزرعه تا پخت سبزیجات به منظور نگهداری صحیح و نیز حفظ ارزش‌غذایی آنها تاکید و خاطرنشان کرد: آب‌پز و بخارپز کردن، بهترین نوع طبخ سبزی‌هاست؛ چراکه آب‌پز علاوه‌بر حفظ بسیاری از املاح و ویتامین‌های موجود در سبزی‌ها آنها را برای نگهداری طولانی‌مدت در دمای بالا مقاوم و از طعم و رنگشان نیز حفاظت می‌کند.
مدیر غذا و نوشیدنی هتل فردوسی استاندارد آب‌پز کردن سبزیجات را جوشاندن آنها در آبی با دمای 180 درجه سانتیگراد و به مدت 2دقیقه برشمـرد و تصـریح کـرد: بـرخي از سبزيجات نيز مانند هویج، کدوحـلـوایی، چغنـدر و باقـالـي نیازي به پختن ندارند و پس از شست‌وشو به شکل‌هـا و اندازه‌هــاي دلخـواه قطعه قطعه، خرد و بسته‌بندي مي‌شوند.
 سبزیجات را تا چه زمان در انجماد نگه داریم؟
کِلاسی با اشاره به اینکه سبزیجات در سردخانه از 45 تا 90 روز قابل نگهداری هستند، اظهار داشت: در صورتی که سبزيجات در دمای ثابت 18 درجه سانتیگراد زیر صفر حفظ شوند هيچ اتفاقي براي سلامت آنها نخواهد افتاد اما كمي سهل‌انگاري و نوسانات دمايي سردخانه علاوه براينكه ارزش غذايي سبزيجات را از بين مي‌برد به فساد آنها منجر خواهد شد.
وي به مضرات سرخ‌کردن سبزیجات اشاره کرد و افزود: روغن موجود در سبزیجاتی که سرخ و سپس انجمادمي‌شوند در طولانی‌مدت تحت‌تاثیر فعل و انفعالات شیمیایی ناشي از انجماد مواد زيان‌باري را تولید می‌کند که استفاده از آن عوارضی را برای بدن در پی خواهد داشت. از این‌رو سرخ‌کردن سبزیجات در روش انجمادتوصیه نمی‌شود.
با اشاره به اینکه بسته‌بندی سبزیجات قبل از انجماد در حفظ ارزش‌غذایی و نگهداری طعم و رنگ سبزیجات نقش مهمی دارد، تصریح‌کرد: به‌منظور جلوگیری از ورود هوا به داخل سبزیجات و درنتیجه تغییر رنگ و فساد آنها می‌بایست از نایلکس‌های ضخیم یا ظروف قفل‌دار فایبرکلس، پلاستیکی و طلقی که امکان نفوذ هوا به داخل آنها وجود ندارد استفاده کرد.
شـستشوی خوب و دقیق فاکتور مهمی است
یحیی سلطانی؛ سرپرست آشپزخانه هتل آسمان اصفهان با اشاره به اینکه منجمد‌كردن، یكی از آسان‌ترین و قابل قبول‌ترین روش‌های نگهداری مواد غذایی است، گفت: یخ‌زدن باعث کشتن میكروب‌ها در موادغذایی نمی‌شود، بلكه سبب كند‌شدن عمل میكرو ارگانیسم‌ها شده و با كندكردن تغییرات شیمیایی كه بر كیفیت غذا تأثیر می‌گذارند، از خراب‌شدن آنها جلوگیری می‌كند. بنابراین قبل از منجمد‌کردن سبزیجات بحث بهـداشت و شـست‌و‌شـوی آن از نکات درخـور توجـهی است که باید رعایـت شود.
وی شـستشوی خوب و دقیق را یکی از فاکتورهای مهم در نگهداری سبزیجات و حفـظ ویتامین آنها عنوان کرد و افزود: از مراحل مهم در شست و شوی سبزیجات میکروب‌زدایی آنهاست که غالبا برای این مهم از محلول‌های ضد‌عفونی‌کننده حاوی پِرکلرین و همچنین مایع ظرفشویی استفاده می‌شود.
سلطانی با تاکید بر اینکه سبزیجات قبل از انجماد باید به‌طور مناسب بسته‌بندی شوند تا عطر و طعم، رطوبت، رنگ ‌طبیعی و ارزش‌‌غذایی خود را از دست ندهند و سرمای فریزر و خشکی محیط آن موجب خراب‌شدن مواد‌‌غذایی نشود، گفت: کیسه‌هایی که برای فریزکردن استفاده می‌شوند، لازم است حتماً شفاف و استاندارد باشند تا در شرایط فریز، پاره نشده و قابلیت وکیوم‌کردن در آنها وجود داشته باشد؛ چرا که در غیر این صورت، علاوه بر احتمال انتقال آلودگی به مواد‌غذایی، امکان تصعید آب موا‌دغذایی هم وجود دارد.
 بسته‌بندی مهم است
سرپرست آشپزخانه هتل آسمان اصفهان با تاکید بر اهمیت بسته‌بندی سبزیجات قبل از فریز خاطر‌نشان کرد: نباید این نکته را فراموش کرد که مواد‌غذایی فریز اگر به خوبی بسته‌بندی نشوند، آب سطح آنها خشک یا کم می‌شود و گرچه چنین غذاهایی برای خوردن سالم هستند، اما کیفیت آنها پایین می‌آید. بنابراین برای جلوگیری از هوا‌زدگی از درستی عمل وکیوم مطمئن شد و هوای موجود در بسته‌بندی‌ها را به طور کامل خارج کرد.
سلطانی در ادامه پیرامون چگونگی بسته‌بندی سبزیجات برای انجماد و قرارگرفتن در سرد‌خانه هتل، تصریح کرد: سبزیجات را معمولا در نایلکس‌هایی پلاستیکی و شفاف با قطر‌هایی به ابعاد 7-6 سانتی‌متر به شکل مستطیل در‌آورده و وکیوم‌ می‌کنند.
سبزیجات وکیوم‌شده را پس از این مرحله برای اینکه فضا و حجم کمتری در سردخانه اشغال کنند به مدت 10 دقیقه بر روی هم قرار می‌دهند تا کاملا تخت و فشرده شوند. البته در این مرحله ممکن است وکیوم‌ها را برای راحت‌ترشدن کار و رسیدن به‌نتیجه بهتر چند دقیقه در گرم‌کن نیز قرار دهند.
به اندازه مصرف خارج کنیم
رستم ابراهیمی؛ مدیر غذا و نوشیدنی هتل نارنجستان نور (مازندران) با تاکید بر این نکته مهم که سبزیجات بسته‌بندی‌‌شده می‌بایست بلافاصله به سردخانه زیر صفر منتقل و در دمای 18 درجه سانتیگراد زیر صفر نگهداری شوند، خاطرنشان کرد: پیش از بسته‌بندی سبزیجات میزان مورد‌نیاز در هر بار مصرف مشخص شود، چرا که بسته غذای خارج شده از سردخانه به هیچ عنوان نباید دوباره به سردخانه بازگردانده شود.
وی همچنین تصریح کرد: به‌منظور جلوگیری از باقی‌ماندن مازاد سبزیجات معمولا قبل از فریز بسته به نوع سبزی،میزان مصرف و نیز سلیقه سرآشپز بسته‌بندی‌هایی در اندازه و حجم‌های متفاوت تهیه می‌شود. از سبزیجات انجمادشده در بسته‌بندی‌های متفاوت 5 تا 7 کیلویی آماده و به همان مقدار که نیاز برای مصرف روزانه است بسته‌بندی می‌شود مازادی از آن باقی نماند.
ابراهیمی به نکته جالب دیگری اشاره کرد و ابراز داشت: برای فریز‌کردن سبزی‌ها بهترین کار این است که قبل از انجمادکردن، آنها را آب‌گردانی کنیم، یعنی فقط در آب گرم گذاشته و در بیاوریم؛ با این کار، علاوه بر اینکه حجم سبزی‌ها کم شده و جای کمتری را در فریزر خواهند گرفت، مانع از تغییر رنگ سبزی‌ها و تیره‌شدن آنها در طی فرآیند انجماد خواهد شد.
وی همچنین در رابطه با خرید سبزیجات مصرفی برای تهیه غذا در هتل ادامه داد: سبزیجات را معمولا به دو صورت برای استفاده در هتل خریداری می‌کنند، یا به صورت بسته‌بندی آماده و انجمادشده از بازار یا به صورت فله‌ای.
 سبزیجات تازه را در کیسه‌های پارچه‌ای نگهداری کنید
مدیر غذا و نوشیدنی هتل نارنجستان نور البته گریزی نیز به نحوه نگهداری سبزیجاتی که انجماد نمی‌شوند زد و گفت: برای ماندگاری سبزیجاتی چون ریحان که به عنوان چاشنی همراه غذا استفاده می‌شوند می‌بایست آنها را داخل کیسه‌های پارچه‌ای و در دمای بالای صفر قرار داد. علاوه‌ براین به‌منظور ماندگاری بیشتر این سبزیجات باید دو نکته را نیز درنظر داشت: یکی جلوگیری از انجماد و دیگری قرار نگرفتن آنها در معرض هوای سرد و مستقیم.
 خروج از انجماد، چگونه؟
ابراهیمی ادامه داد: نكاتی كه باید هنگام مصرف ماده غذایی منجمد رعایت كرد به اندازه مراحل مختلف انجماد حایز اهمیت است. برای این كه یك ماده غذایی منجمد هنگام مصرف، طعم و بو و رنگ خوبی داشته باشد، می بایست هنگام خروج آن از انجماد به نكاتی توجه كرد.
وی با تاکید این مطلب تصریح کرد: برای اینکه سبزیجات سه فاکتورمهم یعنی رنگ طبیعی، طعم و بو خود را حفظ کنند، بهتر است 10 الی 12 ساعـت قبـل از مصـرف سبزیجـات، آنهـا را از سـردخـانـه خارج و در دمـایی متناسـب قـرار داد تا یـخ‌زدایی فرآیند آرام و تدریجی خود را طی کند.
مدیر غذا و نوشیدنی هتل نارنجستان همچنین این نکته را یادآورشد که فقط مقدار مورد‌نیاز سبزیجات را از سردخانه خارج كنید، نه بیشتر. زیرا علاوه براینکه انجماد مجدد سبزیجات به هیچ‌وجه صحیح نیست، نگهداری آن در یخچال اصلاً توصیه نمی‌شود.
ابراهیمی همچنین خاطرنشان کرد: برای خروج سبزیجات از حالت انجماد به هیچ وجه نباید ازآب گرم استفاده کزد؛ چرا که سبـزی حالت لـه‌شـدگـی پیدا می کند و شکل طبیعی خود را از دست دهد. علاوه براین بهتر است برای حفظ عطر و طعم سبزیجات را خود را حفظ کنند بهتر است ترجیحا آنها را پخته و انجمادکرد؛ چراکه ضمن حفظ خواص، حجم و فضاکمتری را در سردخانه اشغال خواهد کرد.


راهکارهایی برای استفاده بهینه از انرژی پایدار در مراکز اقامتی

به مناسبت شعار روز جهانی گردشگری تاکید شد

«گردشگری و انرژی پایدار»؛ این شعاری است که سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) به مناسبت روز جهانی توریسمِ سال 2012 برگزیده است. در این شعار بر ارتقا و تامین "توسعه پایدار" که به گفته دبیر کل سازمان ملل متحد باید تا سال 2030 محقق شود، تاکید شده است.
گردشگری پایدار که ریشه در توسعه پایدار دارد، نشان می‌دهد که گردشگری قادر است در پردازش توسعه راهکاری عملی شکل دهد و در این میان یکی از راهکارهایی که در جهت دست‌یابی به توسعه پایدار در حوزه گردشگری بر آن تاکید می‌شود استفاده از انرژی‌های پایدار (انرژی‌های تجدیدپذیر) است.
آنچه امروزه بسیاری از کارشناسان هتلداری کشور از آن گله‌مندند، تامین هزینه‌های گران انرژی است. با توجه به این موضوع و از آنجا که مراکز اقامتی بویژه هتل‌ها یکی از زیرساخت‌های مهم صنعت گردشگری به شمار می‌روند به نظر می‌رسد که استفاده از انرژی‌های پایدار نه تنها یکی از مشکلات عمده هتلداران کشور را مرتفع خواهد کرد بلکه استفاده و حمایت از کاربرد آن در این مراکز راه را برای دست‌یابی به گردشگری پایدار و متعاقب آن توسعه پایدار هموار خواهد ساخت.

مراتب توسعه انرژی پایدار در ضوابط جدید گنجانده می‏شود
مرتضی شریفی، مدیر کل دفتر امور مراکز خدمات گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور
استفاده از انرژی پایدار طرح جدیدی است که در ضوابط و آیین‏نامه‏های قبلی و موجود سازمان پیش‏بینی نشده است و با توجه به اینکه به روزکردن ضوابط و دستورالعمل‌های تاسیسات گردشگری کشور در دست اقدام است و کاربرد انرژی پایدار موضوع از اهمیت بسیاری برخوردارست، مقررشده مراتب استفاده و توسعه انرژی پایدار در تدوین ضوابط جدید گنجانده شود.
• راهکارها؟
پیشنهادات و راهکارهای سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در جهت استفاده بهینه از انرژی پایدار در تاسیسات گردشگری به این قرار است:
 استفاده تا حد امکان از درخت در فضای باز هتل (کاشت درخت علاوه بر زیبایی بخشی و ایجاد حس زیبایی و تعلق در میهمان، بهترین راه تصفیه هواست).
 استفاده از عایق‏های حرارتی در دیوارها و استفاده از پنجره‏های دوجداره، راهكاري براي حفظ دمای داخلی ساختمان و جلوگیری از هدر رفتن انرژی است.
 استفاده از پرده هوا(در ورودی لابی و هر دربی که باید باز شود) یا استفاده از درب‏های گردان که علاوه بر جلوگیری از اتلاف انرژی در جاهایی که مستقیما با فضای باز در ارتباط هستند، ورود حشرات را نیز غیرممکن می‏سازد.
 با تعبیه یک مخزن آب و جمع‏آوری آب باران از طریق ناودان در آن می‏توان برای آبیاری فضای سبز هتل، از منبع درستی از آب برخوردار شد. همچنین اگر به چاه آب دسترسی باشد حتما برای آبیاری باید از آن استفاده کرد.
 استفاده از لوله‏های زمین گرمایی در هتل‏هایی که تازه ساخته می‏شود. این لوله‏ها انرژی قابل‏توجهی را ذخیره می‏کند که چند برابر هزینه اجرای این نوع تاسیسات است. این نوع لوله‏ها حتی مستقل از موتورخانه و دیگ‏های گرمایی می‏توانند آب را گرم کنند و برای مصرف ساختمان آماده کنند. (این را می‏توان در دستور کار ساخت هتل‏های جدید پارسیان قرار داد).
 استفاده از صفحات تولید انرژی الکتریکی از نور خورشید می‏تواند تامین‌کننده بخشی از انرژی برق ساختمان باشد و یا برق را در UPS برای زمان قطعی برقی ذخیره کند.
 استفاده از پوشش گیاهی روی سقف بهترین راه حفظ گرما و سرمای داخل هتل است که خود یک جاذبه خاص را ایجاد می‏کند. البته این نوع پوشش باید از گیاهان سبزی باشد که به خاک خیلی کم و آب کم احتیاج دارند و قبل از اجرای آن باید از عایق‏بندی رطوبت در سقف، اطمینان حاصل کرد.
 استفاده از کاغذهای بازیافتی جدید که طرح عالی و کیفیت بسیار بالایی دارند. هم‌چنین استفاده از سطل‏های تفکیک زباله
 بهره‏گیری از نور طبیعی خورشید
 بهره‏گیری از نورپردازی‏های موضعی
 استفاده از اورهد و پروجکتور به جای نمایش کاغذ
 استفاده از رنگ‏هایی که نور را بیشتر منعکس می‏کنند. (نوع رنگ و روشن بودن آن مد نظر است).

هتلداری پایدار، توسعه پایدار گردشگری

مصطفی سرمدی، کارشناس مسئول اداره حفاظت محیط زیست تهران
هم‌اکنون که حفظ محيط‌زيست از ضروريات حال حاضر دنياست، مدیریت محیط‌زیست در صنعت هتلداری، امر مهمی در جهت دستیابی به توسعه پایدار گردشگری به شمار می‌رود.
هتلداری پایدار(ایجاد تعادل بین جنبه‏های زیست‏محیطی، اجتماعی و اقتصادی هتلداری)، نقش مهمی در کاهش اثرات منفی بر محیط‌زیست ایفا می‏کند؛ چراکه صنعت هتلداري از انرژی، آب، زمین و مواد اولیه استفاده می‏کند و در نتیجه پسماند، فاضلاب و ... بر جای می‎گذارد.
توسعه پايدار يا Sustainable Development در حقيقت ايجاد تعادل ميان توسعه و محيط زيست است.
امروزه مقوله توسعه پایدار در طرح‏های توسعه گردشگری که در زمره طرح‏های مورد اشاره در برنامه توسعه پنجم کشور بوده و دارای اثرات مختلف زیست‏محیطی، اجتماعی و اقتصادی بسیار مهم و ضروری است. توسعه پایدار گردشگری دارای دو جنبه حفاظت از محیط زیست، منابع و میراث فرهنگی جوامع است.
 جايگاه هتل‎ها از نظر ضوابط و معیارهای استقرار واحدهای تولیدی، صنعتی و خدماتی
این نوع واحدهای اقامتی از نظر ضوابط و معیارهای استقرار واحدهای تولیدی، صنعتی و خدماتی سازمان حفاظت محیط‏زیست در زمره واحدهای خدماتی قرار می‌گیرند.
بر این اساس هتل و زائرسراها در رده 1 گروه واحدهای خدماتی منظور شده‌اند. این دسته می‌توانند در داخل محدوده خدماتی شهری مشروط به رعایت ملاحظات زیست‌محیطی از جمله عدم ایجاد آلودگی استقرار یابند.
 فعالیت اداره حفاظت محیط‏ زیست شهرستان تهران
1- پايش زيست‌محيطي هتل‌ها به طور مستمر
2- نمونه‌برداری از فاضلاب هتل‌ها
(خوداظهاری هتل‌ها از طريق آزمايشگاه‌هاي معتمد)
2- نمونه‌برداری از فاضلاب هتل‌ها
(خود‌اظهاری هتل‌ها از طريق آزمايشگاه‌هاي معتمد )
3- صدور اخطاریه‌های زیست‌محیطی
4- راهنمایی واحدها، مذاکره و تشکیل جلسه
5- پیگیری‌های حقوقی در صورت عدم اقدام مثبت و تداوم آلودگی
سازگاری با محیط‌زیست چه ناشی از علم به موضوع و چه نتیجه هزینه‌های سرسام‌آور مصرف انرژی باشد ضروری است.
بر اساس آمار و اطلاعات اخذ شده و همچنین برآوردهای انجام شده از تعداد مراکز اقامتی در سطح شهر تهران
تعداد هتل‌ها: درحدود 88 واحد
تعداد هتل‌آپارتمان‌ها: در حدود 24 واحد
تعداد پانسیون‌ها بالغ بر30 واحد
و تعدادی هتل نیز در حال ساخت است.
از آنجا که فاضلاب این واحدها وارد سفره آب‌های زیرزمینی تهران می‌شود و درفصل تابستان بيش از40 درصد از آب شرب تهران از همین منابع تامین می‌شود، ضرورت و الزام پیگیری موضوع رفع آلودگی این تعداد از مراکز اقامتی در سطح کلانشهر تهران بيشتر روشن مي‌شود.
تاکنون بالغ بر 34 مرکز پایش شده‌ و اخطاریه‌های زیست‌محیطی را به طور کامل دریافت کرده‌اند و چهار هتل نیز به ‌دلیل عدم‌ توجه به اخطاریه‌های زیست‌محیطی به مراجع محترم قضایی معرفی شده‌اند.
 برای تبدیل‏شدن به یک هتل‌ سبز چه فرایندی را باید طی کرد؟
«هتل‌های سبز» به هتل‌هایی می‌گویند که با محیط زیست و طبیعت سازگاری بیشتری داشته و نتیجه فعالیت‌هایشان آثار سوء کم‌تری بر محیط پیرامون خود داشته باشند.
فرایند تبدیل‏شدن به یک اکوهتل(هتل سبز) به این ترتیب است:
• استخدام و بهره‌گیری از مشاور متخصص محیط زیست
• تشکیل کمیته محیط ‌زیست
• ارزیابی وضعیت موجود هتل
• تهیه برنامه‌های اجرایی موثر، ارايه آموزش‌های لازم به کارکنان جهت همکاری لازم
• نظارت و مدیریت بر اجرای برنامه‏ها و رفع نقاط ضعف
پیشنهادات سازمان محیط‏زیست به منظور همگامی هتل‏ها با محیط زیست به این ترتیب است:
• میزان رعایت ضوابط و مقررات زیست‌محیطی، در درجه‌بندی هتل‌ها به عنوان معیاری جدید لحاظ شود.
• مدیریت آب و فاضلاب(صرفه‌جویی در مصرف آب، تصفیه فاضلاب)
• مدیریت پسماند(کاهش زباله، بازیافت)
• مدیریت انرژی( شیشه‌های دوجداره، پنل‌های خورشیدی، لامپ‌های کم‌مصرف، کاهش مصرف سوخت، مدیریت هوشمند با تایمرها و سنسورهای وایرلس)
• ارتقاء بهره‌وری
• فضای سبز

انرژی پایدار در حل مشکلات هتل‌ها سهیم است
سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) در آستانه روز جهانی گردشگری بار دیگر تمام گردشگران جهان و بازیگران این صنعت را به رعایت اصول توسعه پایدار و مصرف انرژی از منابع تجدیدپذیر فراخواند.
طالب ریفاعی، دبیر کل سازمان جهانی گردشگری در پیام خود به مناسبت این روز بر سهیم بودن انرژی پایدار در راه‌حل مشکلات انرژی در هتل‌ها تاکید کرد. استفاده از انرژی پایدار نه تنها به حفاظت از محیط زیست کمک می‌کند بلکه در پایان دادن به کمبود انرژی نیز نقش عمده‌ای خواهد داشت.
دبيرکل سازمان جهاني جهانگردي در حاشیه کمپین روز جهانی گردشگری با اشاره به شعار اين روز، گردشگری را صنعتی پیش‌رو در طراحی و استفاده از بدیع‌ترین شیوه‌های دستیابی به انرژی پایدار عنوان می‌کند و استفاده از فناوری‌های موثر با روش‌های دوستدار طبیعت را در تامین انرژی هتل‌ها از جمله این ابتکارات برمی‌شمرد. دکتر «طالب ريفايي‌» در این رابطه می‌گوید: صنعت گردشگري در خط مقدم بسياري از ابداعات قرار دارد که به منظور ثبات در بخش انرژي استفاده مي‌شود و از این جمله مي‌توان به کاهش مصرف سوخت فسيلي در هواپيماها و توسعه هتل‌هاي سبز در نقاط مختلف جهان اشاره کرد. وی همچنین می‌افزاید: گردشگری روشی نوین در برخی از کشورهایی است که ابتکاری‌ترین فناوری‌ها را در تامین انرژی از منابع پایدار زیستی به کار می‌‌گیرند.
ریفاعی با تاکید این مطلب هم‌چنین در بخشی از پیام روز جهانی گردشگری از سرمایه‌گذاران برای بازدید از مراکز آموزشی آن‌لاین که در زمینه منابع نوین انرژی است و بخشی از راهکارهای تامین انرژی هتل‌ها را ارايه می‌کند، دعوت کرد.
شایان ذکر است که استفاده از این راهکارها بخشی از پروژه طراحی شده سازمان توریسم جهانی برای کمک به هتل‌ها در جهت کاهش انتشار کربن است.
قرار است در مراسم روزجهانی گردشگری هم‌افزايي ميان بخش گردشگري و فعالان حوزه انرژي به منظور توسعه نقش گردشگري در ايجاد روندي پايدار در مصرف انرژي مورد بحث و بررسي قرار خواهد گرفت.