بهرهوري؛ بهره‌مندي؟!
بهرهوري نيروي انساني،
حلقه مفقوده‌اي در هتلداري
امروزه همه کشورهای توسعه‌یافته و یا در حال توسعه به اهمیت بهره‌وری به‌عنوان یکی از ضرورت‌های توسعه اقتصادی و کسب برتری رقابتی پی‌برد‌‌ه‌اند. به این‌ترتیب اغلب کشورهای در حال توسعه به‌منظور اشاعه فرهنگ نگرش ویژه به بهره‌وری و تعمیم به‌کارگیری فنون و روش‌های بهبود آن، سرمایه‌گذاری‌های قابل‌توجهی انجام داده‌اند. در ایران نيز با نظر به اين رويكرد و اهميت بهرهوري با اختصاص روزي به نام «بهرهوري و بهينه‌سازي مصرف» به اين مقوله پرداخته مي‌شود اما نبايد فراموش كرد بهرهوري تنها به مقوله «مصرف» منتهي نمي‌شود و در سطوح مختلف مي‌توان اين ضرروت را به كار بست. از جمله اين سطوح، بهرهوري در بخش منابع انساني است كه متاسفانه توجه به مقوله «بهره‌وری نيروي انساني» به دلایل مختلفی از جمله حاکم نبودن فرهنگ و نگرش درست به بهره‌وری در جامعه مورد غفلت واقع شده است.
رفاه و ارتقا !
بدون تردید برای داشتن آینده پویا و توسعه‌یافته و ایستادگی اقتصادی در دنیای پررقابت امروزی، نیازمند افزایش بهره‌وری و استفاده حداکثری از حداقل امکانات هستیم. حال شايد با خود بگوييد، چرا؟ مگر اين بهرهوري چيست و چه كار مي‌كند؟
در ابتدا لازم است بدانيد برداشت‌هاي نادرستي از بهرهوري و بهبود آن به لحاظ عدم آگاهي كامل تمامي افراد جامعه از مفاهيم بهرهوري مي‌شود، به‌طور مثال عده‌اي بهرهوري را به‌عنوان سخت‌تر كاركردن مي‌دانند در صورتي كه معنا و مفهوم بهرهوري در ارتباط با كاركردن چيز ديگري است. بهرهوري را مي‌توان هوشيارانه و آگاهانه‌تر كار كردن بيان كرد نه سخت‌تر كار كردن.
بهره‌وری که یکی از مفاهیم اقتصاد است این‌گونه تعریف می‌شود: «به دست آوردن حداکثر سود ممکن با بهره‌گیری و استفاده بهینه از نیروی‌کار، توان، استعداد و مهارت نیروی‌انسانی، زمین، ماشین، پول، تجهیزات، زمان، مکان و… به منظور ارتقاء رفاه جامعه. »
بهرهوري را چه سود؟!
عمده‌ترين هدف يك مجموعه در هر بنگاه اقتصادي كسب درآمد يا به بيان ديگر سودآوري است. سود يك مجموعه نيزتا حد زيادي به بهرهوري آن در دراز مدت بستگي دارد. با ارتقا و رشد بهرهوري است كه سودآوري بلندمدت در يك مجموعه توليدي، خدماتي يا صنعتي تضمين مي‌شود. سودآوري مبين وضعيت مالي مجموعه در زمان حال است و بهرهوري ترسيم‌كننده وضعيت آن در آينده است. يك مجموعه تنها در صورتي مي‌تواند به سودآوري مستمر خود در آينده اميدوار باشد كه موضوع بهرهوري را ناديده نگيرد.
از جمله فواید عمومی بهره‌وری مي‌توان به صرفه‌جویی و كاهش هزینه‌ها، افزایش کیفیت و مرغوبیت کالاها و خدمات، افزایش توليد ناخالص داخلي و رقابت‌پذيري، رونق اقتصادی، افزایش تولید و ارائه خدمات، ثبات اقتصادی در بازار جهانی، ایجاد اشتغال، توسعه صنعتی و توسعه پایدار ساختارهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، علمی و بهداشتی و... اشاره كرد.
پيش به سوي گره‌گشايي
بخش خدمات یکی از بخش‌های اصلی اقتصاد هرکشوری است. کشورهای پیشرفته جهان پس از مجهز شدن به نیروی صنعت اکنون به اهمیت روزافزون خدمات به عنوان نیروی محرکه رشد و ترقی پی برده‌اند.
برای شناخت بخش خدمات باید ابتدا «خدمت» را شناخت. «خدمت» یعنی كالایی اقتصادی و غیرفیزیكی كه شخص، بنگاه یا صنعت برای استفاده دیگران تولید كرده است و هر بنگاهی كه محصول آن، كالایی غیرمرئی و غیرملموس باشد به عنوان یك بنگاه خدماتی شناخته می‌شود. هم‌اکنون خدمات، حداقل نیم تا سه چهارم تولید ناخالص ملی و اشتغال این کشورها را تشکیل مي‌دهد.
تنها سهم بخش خدمات از تولید ناخالص داخلی نیست كه با اهمیت است، بلكه این واقعیت كه بخش خدمات در حال تبدیل‌شدن به عامل رقابتی تعیین‌كننده در بازارهای جهانی است نیز اهمیت این بخش را بیش از پیش آشكار می‌كند. لذا بهبود بهره‌وری در بخش خدمات، تاثیر زیادی بر رشد و توسعه اقتصادی و همچنین افزایش توان رقابتی كشورها خواهد داشــت.
با توجه به جايگاه و نقش بهرهوري در بخش خدمات مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه توجه و اولويت دادن به بهرهوري در هتلداري به عنوان يك بنگاه و واحداقتصادي كه بخش خدمات در آن از گستردگي بيشتري برخوردار است يكي از عواملي تاثيرگذاري است كه مي‌تواند گره‌گشاي بخشي از نواقص و كمبودهاي اين عرصه گسترده خدماتي شود.
نيروي انساني حرف اول را مي‌زند
به اعتقاد بسیاری از کارشناسان و صاحب‌نظران هتلداري كشور حلقه مفقوده هتلداري پیش از آنکه سرمایه و یا منابع طبیعی باشد، نبودن بهره‌وری نیروی کار است.
در ارتقا و بهبود بهرهوري در بخش خدمات هتلداري عواملي چند از جمله مهارت، آموزش، انگیزش، مشارکت در تصمیمات و شناخت شغلی دخيلند كه همگي حول نيروي‌انساني مي‌گردد. از اين رو مي‌بايست براي « نيروي انساني» نقش اول را قايل شد.
بهره‌وری نیروی انسانی یعنی «به حداکثر رساندن استفاده از منابع نیروی انسانی به طریق علمی به منظور کاهش هزینه‌ها، رضایت کارکنان، مدیران و مصرف‌کنندگان و نیز یعنی حداکثر استفاده مناسب از نیروی انسانی به منظور حرکت در جهت اهداف سازمان با کمترین زمان و حداقل هزینه.»
منافع و فواید بهره‌وری نيروي انساني را براي يك مجموعه می‌توان به اين شرح عنوان كرد:
- افزايش رضایت و ارتقاي شغلی کارکنان، سرعت و دقت عمل آنها
- ایجاد رقابت سالم‌تر
- ایجاد محیط‌کاری جذاب و امنیت شغلی کارکنان
- آموزش عمومی کارکنان
- افزایش حقوق و دستمزد
- انجام درست کارها و انجام کارهای درست
بهترين بهرهوري دست مديران است
عوامل مؤثر بر ارتقاي بهرهوري نيروي‌انساني به توان فني، تخصصي و قدرت انجام فعاليت نيروي كار از قبيل علم، تجربه، تحصيلات، توان، انگيزه و نيز تمايل به انجام كار از جمله نيازهاي مادي و فيزيكي، نيازهاي رواني و برخوردهاي مديريت در قبال ايجاد انگيزش و ... برمي‌گردد.
ﺑﻬﺮه‌وري ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻧﺴﺎﻧﻲ در صورتي حاصل مي‌شود ﻛﻪ ﻛﺎرﻛﻨﺎن از ﻧﻈﺮ ﺷﺨﺼﻴﺖ، ﻋﻼﻳﻖ و ﻋﻮاﻃﻒ ﺑﺎ فعاليت‌ها و ﻣﺸﺎﻏﻞ ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ ﻣﻨﻄﺒﻖ و ﺳﺎزﮔﺎر ﺷﻮﻧﺪ. در اﻳﻦ ﺻﻮرت ﻋﻼﻗﻪ ﺑﻪ ﻛﺎر، اﻧﮕﻴﺰه و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﭘﺬﻳﺮي اﻓﺰاﻳﺶ و درﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻪﺻﻮرت ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ و ﻏﻴﺮﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻬﺮه‌وري ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ ارﺗﻘﺎ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ.
اينجاست كه نقش مديران به عنوان عالي‌ترين مقام در سلسله مراتب منابع انساني مطرح مي‌شود.
برخي وظایف مدیریت جهت بالابردن بهره‌وری نیروی انسانی عبارتند از:
- فراهم‌کردن شرایط لازم جهت پیشرفت شغلی برای همه افراد
- آموزش ضمن خدمت و آموزش کارکنان به‌طور مستمر
- ایجاد شرح وظایف واضح و روشن برای پرسنل و به بیان دیگر توزیع صحیح کار
- تهیه دستورالعمل‌ها و مقررات‌کاری
- دادن اختیارات کافی به پرسنل در امور محوله
- جذب افراد کارآمد و متخصص
- افزایش کارهای گروهی و مشارکت افراد در تصمیم گیری‌ها
با سلام