کارنامه حضور گردشگری ایران در عرصه بین‌المللی نمایشگاه‌های گردشگری و هتلداری در سال میلادی پیش و البته در آغازین ماه‌ سال 2013 با اما و اگر و بیم و امیدهایی همراه شد که مصداق آن برای حضور در نمایشگاهITB برلین، آلمان به روشنی نمود پیدا کرد. گرچه پس از پشت سرگذاشتن یکسری ابهامات اجرایی بالاخره ورود کاروان گردشگری ایران به پشتوانه بخش خصوصی به این بروس بین‌المللی گردشگری محقق شد اما مسئله‌ای که در این مطرح است و بخش خصوصی بر آن معترض است، فقدان‌ها و ضعف‌هایی است که فرصت حضور مستمر و مفید ایران در عرصه بین‌المللی نمایشگاهی را سلب می‌کند. به اعتقاد فعالان این بخش متاسفانه مسايلی از جمله ضعف استراتژی، برنامه‌ریزی مناسب و مشخص در گزینش نمایشگاه‌های پربازده، عدم اطلاع‌رسانی به موقع و نیز سیاستگذاری نادرست در امور اجرایی حضور ایران در نمایشگاه را تضعیف کرده و البته راه‌حلی که در این میان بر آن تاکید می‌شود، لزوم یکسری تغییرات و بازنگری‌ها در سیاستگذاری‌ اجرایی نمایشگاه‌های بین‌المللی خارجی، واگذاری و تفویض اختیارات اجرایی به بخش خصوصی و نیز تقویت رویکرد حمایتی بخش دولتی است.


مجریان ضعیف عمل کردند
محمد ناصر گلدوست، دبیر انجمن صنفي دفاتر خدمات مسافرت هوایي و جهانگردي ایران و مدیریت شرکت مسافرتی ملل توانا در این رابطه با اشاره به ضعف حضور فعالان عرصه گردشگری بخش خصوصی در نمایشگاه‌های مطرح این صنعت به ویژه ITB برلین و FUTUR اسپانیا در سال اخیر بخش دولتی را در عرضه امکانات نمایشگاهی ناتوان ارزیابی می‌کند و بر این باور است که واگذاری امور اجرایی به بخش خصوصی عامل موثری در رفع کم‌‌رمقی حضور فعالان گردشگری و هتلداری است.
وی در این رابطه تصریح می‌کند: عدم هماهنگی مجریان امور نمایشگاهی با بخش خصوصی در گزینش نمایشگاه‌ها، تاخیر و تعلل در اطلاع‌‎رسانی به موقع و عدم ایجاد فضای نمایشگاهی و امکانات مطلوب برای بخش خصوصی از کیفیت حضور فعالان گردشگری در برخی از نمایشگاه‌های موثر بین‌المللی کاسته و انگیزه حضور را از بخش خصوصی سلب کرده است.
وی مزایای واگذاری مسئولیت امور اجرایی نمایشگاه‌های بین‌المللی خارجی به بخش خصوصی را ارتقا، ایجاد انگیزه و تقویت حضور کمی و کیفی و همچنین صرفه‌جویی در هزینه‌های تخصیصی برمی‌شمرد و ایجاد تشکل و کارگروهی با محوریت بخش خصوصی و تخصیص بودجه کافی به منظور معرفی و تبلیغ پتانسیل‌های گردشگری کشور را از جمله شروط موفقیت حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی عنوان می‌کند.
گلدوست با اشاره به بستر مناسب تبلیغات و بازاریابی در نمایشگاه‌های بین‌المللی و لزوم حمایت بخش دولتی از این بستر، واگذاری مسئولیت کلیه امور اجرایی از جمله اجاره زمین، غرفه‌آرایی، امور تبلیغات، بازاریابی نمایشگاه‌های خارجی و ... به بخش خصوصی را اقدام حمایتی سازنده و موثری می‌داند و تشریح می‌کند: جامه عمل پوشاندن به این حمایت با توجه به اشراف و آگاهی فعالان بخش خصوصی بر مقاصد و ظرفیت‌های گردشگری کشورهای مجری نمایشگاه‌های گردشگری نه تنها موجبات بهره‌برداری بهینه بودجه اختصاص و اهداف نمایشگاه در جهت مطلوب را محقق خواهد ساخت بلکه تحقق آرمان جذب هفت و نیم میلیون گردشگر به کشور را نیز یک گام به جلو می‌برد.
در گفت‌وگو با مدیر عامل هلدینگ گردشگری هتل‌های بین‌المللی پاسارگاد نیز که حضور در چند دوره از نمایشگاه‌های ITB برلین، FUTUR اسپانیا، BIT میلان و ATM دبی را در کارنامه فعالیت خود تثبیت کرده است، بر ضعف اجرایی تاکید و تصریح شد.
ایمان زارع‌نیا، مدیر عامل این هلدینگ با انتقاد از ضعف عملکرد مجریان کنونی امور نمایشگاه‌ها در بخش بین‌المللی بر تضعیف حضور برند گردشگری ایران در عرصه نمایشگاه‌های بین‌المللی این صنعت تاکید و خواستار تغییر و بازنگری رویکرد سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در زمینه واگذاری مسئولیت اجرایی امور نمایشگاه‌های بین‌المللی خارجی شد.
وی در این رابطه توضیح داد: کیفیت حضور غرفه ایران تا سال 2011 که نمایشگاه‌های بین‌المللی خارجی با هماهنگی مجری قبلی انجام می‌گرفت، از انسجام و برنامه منظم‌تری برخوردار بود. گرچه کاستی‌هایی از جمله تاخیر در حمایت مالی از سوی سازمان وجود داشت اما با مشکلاتی از جمله نامشخص بودن برنامه، ناهماهنگی اجرایی و تعلل در اطلاع‌رسانی که در نهایت منتج به عدم جانمایی مناسب غرفه و افت کیفیت حضور گردشگری ایران در شماری از نمایشگاه‌های بین‌المللی از جمله برلین آلمان روبه‌رو نبودیم.
وی در ادامه با تاکید بر این‌که حضور کمی و کیفی برند گردشگری ایران در عرصه بین‌المللی نیازمند تدبیری اساسی است، بر لزوم تغییر رویکرد اجرایی و نظارتی سازمان در امور نمایشگاهی تاکید و تحق این مهم را امری اجتناب‌ناپذیر برشمرد.
لزوم حمایت جدی است
دبیر انجمن صنفي دفاتر خدمات مسافرت هوایي و جهانگردي ایران با اشاره به این‌که در حال حاضر بخش خصوصی چشم نگرانی به حمایت سازمان دارد، بر نقش و اهمیت حامی و ناظر بودن سازمان میراث فرهنگی در جهت حضور موفق نمایشگاهی کشور در عرصه بین‌المللی تاکید و خاطرنشان می‌کند: وقتی بخش خصوصی وارد میدان اجرایی شد، سازمان میراث فرهنگی مکلف است در راستای تحقق نقش حمایتی و نظارتی خود در امور گردشگری راهگشایی‌های ممکن را جهت رفع مسايلی از جمله اخذ روادید، انجام امور گمرکی، تسهیل هزینه‌های مالی، رایزنی با کنسولگری‌های کشورهای مقصد نمایشگاه صورت دهد. به هر حال این انتظار وجود دارد که سازمان به عنوان متولی و مسئول بخش گردشگری کشور مسیر را هموار و موانع و مشکلات حضور را از پیش‌روی حضور فعالان بردارد و بر نحوه صحیح بهره‌برداری از بودجه اختصاص یافته جهت امور نمایشگاهی نظارت مستقیم داشته باشد.
زارع‌نیا نیز با اشاره به افزایش هزینه‌های امور نمایشگاهی از جمله افزایش سه برابری هزینه اجاره غرفه نسبت به سال گذشته و ناتوانی بخش خصوصی در پرداخت کلیه این هزینه‌ها، حمایت مسئولان گردشگری کشور را در راستای ارتقای حضور کمی و کیفی گردشگری ایران در نمایشگاه‌های بین‌المللی و تخصصی صنعت گردشگری سازنده و ضروری ارزیابی کرد.
افشین عزیزی، مدیر عامل شرکت بین‌المللی ایرانگردی و جهانگردی آزادی(آیتو) نیز در این رابطه می‌گوید: متاسفانه در سال‌های اخیر به دلیل تحریم‌ها و بروز مشکلات متعدد، سخت‌گیری‌ در خصوص اخذ روادید به کشورهای حوزه شینگن افزایش چشمگیری داشته و موجب شده تمایل بازرگانان و تجار ایرانی برای سفر به این کشورها کاهش یافته است.
وی با اشاره به این‌که افزایش بی‌سابقه نرخ ارز و بلیط هواپیما، انگیزه‌ جهت سفر به دیگر کشورها را کمرنگ کرده و لغو چندین تور نمایشگاهی در شش ماه گذشته را موجب شده است، تحریم ایران و عدم صدور روادید به ویژه در خصوص کشورهایی نظیر انگلیس، کانادا، آمریکا و حوزه شینگن، افزایش نرخ ارز و افزایش نرخ بلیط هواپیما را از عمده‌ترین مشکلات اخیر حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی برمی‌شمرد و خاطرنشان می‌کند: بهتر است مسئولان ذیربط به دنبال چاره مناسبی برای حل این مشکلات باشند در غیر این صورت صنعت توریسم و گردشگری کشور با بحران مواجه خواهد شد.
استمرار در این صحنه تبلیغی را از دست ندهیم
ایمان زارع‌نیا، مدیر عامل هلدینگ گردشگری هتل‌های بین‌المللی پاسارگاد در ادامه همچنین با اشاره به عدم حضور این هلدینگ هتلی در نمایشگاه ITB برلین-آلمان پس از چهار دوره حضور متوالی خاطرنشان کرد: در صورت تدوام مشکلاتی از قبیل آن‌چه در جریان روند حضور در نمایشگاه برلین (مطرح شدن بدهکاری پیشین ایران و عدم ورود بخش دولتی به نمایشگاه) رخ داد، تردیدی نیست که با این روند کیفیت حضور گردشگری ایران به شدت تنزل خواهد کرد.
وی با اشاره به فضاسازی‌ منفی علیه ایران در صحنه بین‌المللی و تحریم‌های اقتصادی در شرایط کنونی حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی را یکی از فاکتورهای موثر علیه این تبلیغات منفی عنوان کرد و گفت: حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی گردشگری مطرح دنیا نقش بسیار مهمی در توسعه ارتباطات با شرکت‌ها، کارگزاران و سایت‌های بین‌المللی گردشگری در عرصه بین‌المللی دارد که این بهره‌برداری مشروط بر حضور مستمر در این صحنه است؛ فرصت حضوری که بی‌تردید بهترین صحنه تبلیغی جهت ارايه توانمندی‌های گردشگری ایران به شمار می‌رود اما جای تاسف دارد که این فرصت از برند گردشگری ایران در شماری از نمایشگاه‌های مطرح گردشگری دنیا سلب شد.
زارع‌نیا در ادامه بر لزوم حضور در نمایشگاه‌های گردشگری که بیش‌ترین بازدهی و اثربخشی را در جذب و ورود گردشگر به کشور دارد، تاکید کرد. وی با اشاره به حضور هلدینگ گردشگری هتلی پاسارگاد در دو دوره از نمایشگاه ATM دوبی- امارات متحده عربی، این نمایشگاه را بزرگ‌ترین نمایشگاه‌‌های گردشگری خاورمیانه برشمرد و آن را بازار هدف بسیار مطلوبی جهت معرفی ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های گردشگری ایران به گردشگران این مناطق به ویژه مسلمانان و در نتیجه در ارتقای رشد ورود گردشگر به کشور موثر دانست.
مدیر عامل شرکت بین‌المللی ایرانگردی و جهانگردی آزادی(آیتو) نیز بر حضور مستمر شرکت در غالب نمایشگاه‌های بین‌المللی بر عرصه حضور موثر در نمایشگاه‌های بین‌المللی تاکید کرد.
عزیزی در این رابطه با اشاره به اهداف حضور شرکت در نمایشگاه‌های بین‌المللی این عرصه را فرصتی مناسب جهت شناسایی بازارهای هدف دنیا و معرفی محصولات و دستاوردهای با کیفیت ایرانی در بازارهای جهانی بر‌شمرد و شناسایی این مجموعه به شرکت‌کنندگان، ایجاد ارتباط با آن دسته از دفاتر خدمات مسافرتی که به کشورهای مختلف گروه‌های توریستی اعزام کنند و همچنین ترغیب آن‌ها به گنجاندن سفر ایران در تقویم برنامه‌هایشان را از مهم‌ترین مزیت‌های حضور شرکت در این رویدادهای بین‌المللی عنوان کرد.